Phạm Duy viết về nhạc sĩ Thẩm Oánh: Nét nhạc mang cảm tưởng Á đông


Sau khi Nguyễn Văn Tuyên hô hào âm nhạc cải cách và khi các nhóm nhạc ở miền Bắc đua nhau ra mắt các bài hát mới thì xem chừng trong đó nhóm Myosotis là nhóm có chủ trương rõ rệt nhất. Tuy về sau này, chúng ta mới thấy họ công khai viết trên một tờ báo chính chuyên về âm nhạc là tờ Việt Nhạc về lối soạn nhạc của họ. Nhưng qua một số bản nhạc được in ra và hát lên trong những năm 1938 – 1939, ta cũng thấy rõ họ đã và sẽ phải làm như Nguyễn Văn Tuyên chủ trương: Xây dựng nhạc mới trên âm giai thất cung Tây Phương hay trên thang âm ngũ cung Việt Nam. Kể ra thì họ cũng còn một lựa chọn khác nữa, đó là soạn một ca khúc dung hòa cả hai hệ thống âm giai ngũ cung và thất cung lại.

Trong nhóm Myosotis (Hoa Lưu Ly) thì nổi bật hơn cả là hai cái tên Thẩm Oánh và Dương Thiệu Tước. Nhạc sĩ Thẩm Oánh thì rõ ràng muốn soạn nhạc mới theo ngũ cung Việt Nam. Bài “Khúc yêu đương” được đăng trên báo Ngày Nay vào năm 1938 có thể được xem là bản nhạc đầu tay của nhà soạn nhạc họ Thẩm.

“Ngọn trào đưa sóng

Về tới nơi đâu

Chiếc thuyền tình xa chìm nổi

Thuyền ơi hãy ghé vào bờ

Ðể tôi đỡ phải mong chờ

Mượn mái chèo mà đi kiếm người mơ…”.



nhac-si-pham-duy-viet-ve-net-nhac-cua-nhac-si-tham-oanh (1)
Nhạc sĩ Thẩm Oánh từng tuyên bố trong tờ báo Ngày Nay: “Âm nhạc cải cách phải theo ý nhạc Việt Nam và phải có cảm tưởng thuần túy Á Đông”.

Đúng như nhạc sĩ Thẩm Oánh từng tuyên bố trong tờ báo Ngày Nay: “Âm nhạc cải cách phải theo ý nhạc Việt Nam và phải có cảm tưởng thuần túy Á Đông”. Nhạc điệu của bài “Khúc yêu đương” này của ông phảng phất một nét nhạc ngũ cung mà tôi cho là gần gũi nhất, tự nhiên nhân đối với lỗ tai người Việt. Đó là ngũ cung Do Re Fa Sol La.

Tuy nhiên nếu dựa vào âm giai của Tây Phương thì ta cũng có thể nói rằng bài “Khúc yêu đương” của nhạc sĩ Thẩm Oánh được soạn với những nét nhạc “âm chuỗi” (arpege) Do Fa La Do Fa vì lối hành âm của bài hát này.

“Xuân về rồi muôn đóa hoa đào tươi

Cười trong nắng sáng tươi

Buông mành xuống tơ liễu soi hồ gương

Rờn màu sắc Xuân vừa sang…”.

Nếu phân tích theo âm giai thì ca khúc “Xuân về” này được soạn theo âm giai thất cung Sol La Si Do Re Mi Fa Sol. Nhưng nếu phân tích theo nhạc ngũ cung thì ta lại thấy đoạn A và đoạn C trong bài được soạn với ngũ cung Re Mi Sol La Si có biến cung Fa và câu đầu của đoạn B được soạn với ngũ cung Rê Mi Sol La Si có biến cung Do. Tôi hồ nghi Thẩm Oánh là người thuộc dòng dõi Trung Hoa bởi vì họ Thẩm không phải là một họ thông dụng của người Việt. Khi nhạc sĩ Thẩm Oánh chủ trương nhạc Việt Nam cải cách phải có cảm tưởng Á đông thì cái ngũ cung Trung Hoa từ trong mạch máu của ông đã tuôn ra một cách rất tự nhiên.

Trong thời gian hình thành của tân nhạc, nhạc sĩ Thẩm Oánh còn cho ra rất nhiều ca khúc thuộc nhiều thể loại khác nhau như: “Hồ xưa” được viết theo nhịp ba sở trường của ông, “Hồn xuân” với nhịp fox trot khá giật gân, “Có ai sang đò”, “Cô hàng hoa”,…

Nếu xem lại những bản nhạc đầu tay của nhạc sĩ Thẩm Oánh, ta sẽ nhận thấy tuy ông muốn soạn nhạc ngũ cung để bản nhạc có cảm tưởng Á đông, nhưng nhiều khi lại lấn qua nhạc diatonique (thang âm nguyên). Ví dụ trong bài “Hồ xưa” của ông, câu đầu thì chắc chắn là nét nhạc ngũ cung, nhưng qua câu thứ hai thì lại lòi ra cung Fa (ở chỗ thuyền trôi) nghĩa là từ thang âm ngũ cung Sol La Do Re Mi chuyển qua thang âm ngũ cung Do Re Fa Sol La.

“Hôm xưa trên nước lờ đờ

Hai chúng ta đã say sưa

Lái một chiếc thuyền mơ

Thuyền trôi êm ái vô ngần

Trên sóng lăn tăn…”

Sau đó, Thẩm Oánh lại chuyển về thang âm Sol La Do Re Mi: “Mà đến hôm nay/ Hôm nay vẫn nước hồ này/ Ôi đắng cay có mình tôi/ Lái thuyền, nước lênh đênh…”.

Nếu theo quan niệm nhạc có chủ âm (musique tonale) hồi đó, câu đầu thuộc giọng Do majeur và Sol 7 thì câu thứ hai đã chuyển qua Fa majeur (sous dominate), rồi sau đó lại quay về Do majeur… Lúc đó, mọi người chưa ai nghiên cứu và lập luận về nhạc ngũ cung cho nên chưa ai biết đến ”hiện tượng chuyển hệ” (métabole) trong âm nhạc. Nghĩa là một đoạn nhạc đang ở một hệ thống ngũ cung Sol La Do Re Mi có thể chuyển qua một hệ thống khác Do Re Fa Sol La để cho nét nhạc ngũ cung thêm phần phong phú. Nhạc sĩ Thẩm Oánh đã làm đúng như vậy một cách vô tình mà lại thành ra rất trung thành với chủ trương soạn nhạc có cảm tưởng Á đông của mình.

Trong bài “Hồn xuân” nhạc sĩ Thẩm Oánh soạn với một nhịp điệu giống như Fox Trot rất vui tươi và dùng những nét nhạc chỉ có trong nhạc Pháp: Re Fa Si La Sol hay Do Si La Si Sol Do.

“Hồn xuân, bát ngát hương Xuân

Ngập vườn, ong chuốt thanh tân

Rực màu đắm sắc dương trần

Cho đời diêm dúa

Âm khúc ca ngân…”.

Soạn nhạc mang cảm tưởng Á đông của Thẩm Oánh thì như tôi đã nói ở trên. Còn về ý nhạc của ông thì đúng là những ý tưởng của văn nghệ sĩ Việt Nam hồi cuối thập niên 1930 với tình cảm thiên nhiên, đôi tình nhân quấn quýt trên “chiếc thuyền tình”. Ta còn thấy ý nhạc đó xuất hiện trong nhạc của Văn Chung với bài “Hồ xuân” và “Thiếu nữ”,  Dzoãn Mẫn với bài “Cô lái thuyền”, Nguyễn Đình Phúc với bài “Cô lái đò”,…

Nhạc sĩ Thẩm Oánh không ngừng ở đó, trong những năm tới cùng với sự phát triển của tân nhạc, nhất là khi ông giữ chức vụ cao trong Đài Phát thanh Sài Gòn, ông còn cống hiến cho công chúng nhiều tác phẩm với nhiều thể loại khác nhau. Trong giai đoạn tân nhạc sửa soạn bước vào thời kỳ phát triển 2, nhạc sĩ Thẩm Oánh đã có hàng chục nhạc phẩm nằm trong cả hai xu hướng nhạc tình và nhạc hùng. Ông còn thử thách mình trong mảng soạn truyện ca như bản “Thiếu phụ Nam Xương” và nhạc kịch với bản “Quán giang hồ”.



Theo Amnhac.net

Các bài viết khác:
Chuyện tình Dương Thiệu Tước – Minh Trang [P1]: Kết mối duyên nồng nơi xứ Huế
Chuyện tình Dương Thiệu Tước – Minh Trang [P1]: Kết mối duyên nồng nơi xứ Huế
[ad_1] Trong cuốn sách “Chuyện tình các nhạc sĩ tiền chiến” xuất bản năm 1996, nhạc sĩ Lê Hoàng Long đã kể lại những kỷ niệm, câu chuyện về những...

Nhạc sĩ Minh Kỳ: Nghìn thu bạc mệnh, một đời tài hoa
Nhạc sĩ Minh Kỳ: Nghìn thu bạc mệnh, một đời tài hoa
[ad_1] HỒ SƠ TIỂU SỬ NHẠC SĨ MINH KỲ Tên thật: Nguyễn Phúc Vĩnh Mỹ Nghệ danh: Minh Kỳ Ngày sinh: 1930 - 1975 Quê quán: Nha Trang, Khánh Hòa...

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA ALBAN BERG (1885 – 1935)
CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA ALBAN BERG (1885 – 1935)
[ad_1] Alban Maria Johannes Berg sinh ngày 9 tháng 2 năm 1885 tại Vienna trong một gia đình có bốn người con. Bố ông, Conrad Berg là một thương gia...

Top 10 câu nói hay về tình yêu của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
Top 10 câu nói hay về tình yêu của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
[ad_1] "Tình yêu có thể nâng bổng con người nhưng cũng lắm lúc nhấn chìm kẻ háo hức" - đó là một trong rất nhiều câu nói bất hủ của...

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA ANTONIN DVORAK (1841-1904)
CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA ANTONIN DVORAK (1841-1904)
[ad_1] Âm nhạc của Antonin Dvorak mang đến cho chúng ta những cảm giác thật gần gũi, thân thiết, những hơi thở ấm áp, bình dị của cuộc sống, những...

“Làng tôi” của nhạc sĩ Chung Quân: Từ nhạc nền cho phim đến ca khúc bất hủ về đề tài làng quê Việt Nam
“Làng tôi” của nhạc sĩ Chung Quân: Từ nhạc nền cho phim đến ca khúc bất hủ về đề tài làng quê Việt Nam
[ad_1] CA KHÚC "LÀNG TÔI" Tên ca khúc: Làng tôi Sáng tác: Chung Quân Thể loại: Nhạc quê hương Năm ra đời: 1952 Ca sĩ thể hiện tiêu biểu: Quang...

Nhạc sĩ Anh Việt Thu và 20 năm sống trọn vẹn với âm nhạc
Nhạc sĩ Anh Việt Thu và 20 năm sống trọn vẹn với âm nhạc
[ad_1] 20 năm sống cùng âm nhạc Nhạc sĩ Anh Việt Thu tên thật là Huỳnh Hữu Kim Sang (SN 1939 tại Campuchia). Đến năm 1940, ông được làm giấy...

Khi Từ Công Phụng hát nhạc Từ Công Phụng… 
Khi Từ Công Phụng hát nhạc Từ Công Phụng… 
[ad_1] Xét ở một góc độ nào đó thì giọng hát của Từ Công Phụng với dòng nhạc của ông được được yêu thích hơn cả nhạc sĩ Trịnh Công...

Top 3 ca khúc hay nhất của nhạc sĩ Đức Quỳnh
Top 3 ca khúc hay nhất của nhạc sĩ Đức Quỳnh
[ad_1] Đức Quỳnh là một nhạc sĩ nổi tiếng từ thời tiền chiến, tuy sáng tác không nhiều nhưng những nhạc phẩm của ông đều có chất lượng và giá...

Tuấn Vũ – Giao Linh: Cặp song ca huyền thoại sau 1975
Tuấn Vũ – Giao Linh: Cặp song ca huyền thoại sau 1975
[ad_1] Đặc trưng của dòng nhạc vàng là mang tính kể chuyện, tâm sự với nhau, vì thế mà nó phù hợp để hát song ca. Cũng nhờ có đặc...

Giải mã ca khúc bất tử “Giải phóng miền Nam”: Ra đời trong hoàn cảnh nào và ai là tác giả đích thực?
Giải mã ca khúc bất tử “Giải phóng miền Nam”: Ra đời trong hoàn cảnh nào và ai là tác giả đích thực?
[ad_1] VỀ CA KHÚC "GIẢI PHÓNG MIỀN NAM" Tên ca khúc: Giải phóng miền Nam Nhạc sĩ sáng tác: Huỳnh Minh Siêng Thể loại: Nhạc cách mạng Năm ra đời:...

Bài phỏng vấn cuối cùng của Lê Uyên Phương: Phơi bày tất thảy lòng mình…
Bài phỏng vấn cuối cùng của Lê Uyên Phương: Phơi bày tất thảy lòng mình…
[ad_1] Bài phỏng vấn này được nhà báo Trường Kỳ thực hiện vào năm 1998 (một năm trước khi nhạc sĩ Lê Phương Uyên qua đời). Đây được xem như...

Ca khúc nhân văn nhất của nhạc sĩ Anh Bằng: Người thợ săn và đàn chim nhỏ!
Ca khúc nhân văn nhất của nhạc sĩ Anh Bằng: Người thợ săn và đàn chim nhỏ!
[ad_1] Ca khúc “Người thợ săn và đàn chim nhỏ” của nhạc sĩ Anh Bằng gợi cho tôi ấn tượng về trách nhiệm, về thái độ của con người đối...

10 KỸ NĂNG SỐNG BẠN CÓ ĐƯỢC KHI HỌC NHẠC
10 KỸ NĂNG SỐNG BẠN CÓ ĐƯỢC KHI HỌC NHẠC
[ad_1] Khi bạn học chơi một nhạc cụ, bạn sẽ nhận được phần thưởng rõ ràng là biết cách tạo ra âm nhạc và vận hành nhạc cụ của mình. Bản...

DÒNG NHẠC BOLERO VIỆT NAM
DÒNG NHẠC BOLERO VIỆT NAM
[ad_1] Vào mỗi ngày chủ nhật hay ngày nghỉ. Chúng ta vẫn hay thường thấy bố mẹ hay ông bà mở những bản nhạc bolero du dương, tuổi chúng ta...

Hợp âm xem nhiều

01. Tình xa lúc ban chiều - K-ICM

02. Tiếng rao 4.0 - Long Nón Lá

03. Anh nợ em một hạnh phúc - Lâm Chấn Khang

04. Xin anh đừng lặng im - Cao Nam Thành

05. Mưa ngoại ô - Anh Bằng

06. Thời thiếu nữ - Thế Minh

07. Vùng lạ mặt - Thục Chương

08. Nghi ngờ tình yêu - Đông Thiên Đức

09. Theo giấc mộng dài - Hoàng Sa

10. Bất phụ Như Lai, Bất phụ khanh OST (Bù fù rú lái bù fù qīng – 不负如来不负卿 – Faithful to Buddha Faithful to You) - Nhạc Hoa

11. Tình yêu đặt không đúng nơi - Thanh Hưng

12. Cơn mưa ký ức - Nhạc Ngoại

13. Xa rồi tình yêu tuổi thơ (Anh yêu em rất nhiều – Ngo ze joeng ngoi nei – 我這樣愛你) - Nhạc Hoa

14. Ái ân một kiếp xuân - Nguyễn Việt Hùng

15. Ly rượu đắng cay - Tú Nhi

16. Đèn đêm phố nhỏ - Hoài Linh

17. Giọt sầu đêm mưa - Lê Hữu Nghĩa

18. Tình ơi xin thứ tha (Hãy tin lời anh nói – Anh nên đối xử với em như thế nào đây? Wǒ gāi yòng shén me yàng de xīn lái duì nǐ – 我該用什麼樣的心來對你) - Nhạc Hoa

19. Mượn - Nguyễn Đình Hòa

20. Duyên tình kiếp - Hồ Gia Khánh

21. Đào đâu ra người như anh - Khắc Hưng

22. Phải chi em biết - Thái Thịnh

23. Huệ trắng trang đài - Lê Hồng Phúc

24. Cạn một đời say - Mai Thu Sơn

25. Dưới ánh trăng thề - Lạc Phi

26. Dạ khúc (Bài nhạc quỳnh cuối cùng) - Phạm Anh Dũng

27. Về nhà đi con - Trung Tự

28. Mưa trên phím đàn - Hà Thúy

29. Chuyển bến - Đoàn Chuẩn

30. A bird without wings - Mike Chapman