VỀ NHẠC PHẨM “ĐÀN BÀ”

• Tên ca khúc: Đàn bà
• Nhạc sĩ sáng tác: Song Ngọc
• Thể loại: Nhạc trữ tình
• Năm ra đời: 1984
• Nằm trong album: Hương, Mưa rừng, Hà Nội ngày tháng cũ, Hoa bướm ngày xưa, Bội bạc…
• Ca sĩ thể hiện tiêu biểu: Elvis Phương, Duy Quang, Don Hồ, Nguyễn Hưng, Thành An

Ca khúc “Đàn bà” và hoàn cảnh sáng tác khá bất ngờ

Nhạc khúc “Đàn bà” được xem là sản phẩm âm nhạc nổi bật nhất của ông sau 1975. Ca khúc này từng làm điên đảo người yêu nhạc bởi lối tư duy và phong cách âm nhạc khác lạ chưa từng xuất hiện.

Nhắc đến hoàn cảnh sáng tác ca khúc “Đàn bà”, trang Thúy Nga – Paris By Night Encyclopedia có giới thiệu: Nhạc sĩ Song Ngọc sáng tác ca khúc này sau khi tới Mỹ năm 1984. Thời điểm đó, cộng đồng người Việt rơi vào hoàn cảnh “đàn bà thì ít, đàn ông thì nhiều”, dẫn đến việc, vị thế của đàn bà rất cao ở thời điểm đó.

Chính bản thân nhạc sĩ Song Ngọc cũng từng chứng kiến một cuộc tình tan vỡ chỉ sau một đêm đăng trên báo, dẫn đến việc ông viết câu: “Đàn bà dịu ngọt đêm qua, hay đàn bà lạnh lùng hôm nay?”

Lúc sinh thời, nhạc sĩ Song Dũng cũng từng nói một cách dí dỏm rằng khi ông biết ca khúc này, ông “không hề” biết gì về lòng dạ của phụ nữ. Bởi nếu như ông hiểu rõ về đàn bà rồi thì ông sẽ không sáng tác nó. 

Thời điểm được đưa ra thị trường, ca khúc “Đàn bà” thu hút được sự quan tâm của công chúng nhanh chóng. Ca khúc này xuất hiện trong rất nhiều đêm nhạc của Thúy Nga – Paris By Night: Paris By Night 26 – Sacrée Soirée 1 – Đêm Hoa Đăng (Elvis Phương & Duy Phương; Paris By Night 43 – Đàn Bà (Don Hồ); Paris By Night 74 – Hoa Bướm Ngày Xưa (Hợp ca); Paris By Night 104 VIP Party (Elvis Phương). 

Cho đến nay, nhạc phẩm “Đàn bà” vẫn có chỗ đứng nhất định trong lòng công chúng. Và cứ nhắc đến Song Ngọc là người ta nhắc đến “Đàn bà” đầu tiên. 

Câu chuyện ít biết ẩn sau ca khúc “Đàn bà” của Song Ngọc

Sau năm 1975, nhạc sĩ Song Ngọc rời Việt Nam sang Mỹ định cư. Nếu những nhạc sĩ cùng thời khác phải chật vật mưu sinh, có khi tạm dừng đam mê nghệ thuật thì nhạc sĩ Song Ngọc lại khác. Với sự tinh tường có sẵn cùng đầu óc kinh doanh nhạy bén, nhạc sĩ Song Ngọc trở thành doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực địa ốc. 

Từ thập niên 1980 trở đi, khi cuộc sống của người Việt ở hải ngoại bắt đầu ổn định, nhu cầu thưởng thức âm nhạc được quan tâm, nhạc sĩ Song Ngọc sáng tác trở lại. Thời gian này, ông cho ra đời nhiều ca khúc với nhiều thể loại khác nhau như: Hà Nội ngày tháng cũ, Yêu cái đèn cù, Đàn bà, Chuyện người đàn bà ngàn năm trước…

Đặc biệt, “Đàn bà” là ca khúc nổi bật nhất của nam nhạc sĩ trong giai đoạn sáng tác ở hải ngọc. Cho đến nay, dường như không có nhạc sĩ Việt Nam nào viết về người đàn bà với giọng điệu trách móc nhưng vẫn đầy yêu thương như ca khúc này.

Sau này cũng có nhiều người nhắc đến hoàn cảnh ra đời và câu chuyện phía sau nhạc phẩm “Đàn bà”. Trong đó có ca sĩ Phi Nhung. 

Lúc sinh thời, Phi Nhung chia sẻ, cô có kỷ niệm với nhạc sĩ Song Ngọc khi tham gia một số chương trình do ông làm bầu show và hát rất nhiều ca khúc của ông.

“Thời điểm tôi làm show kỷ niệm 20 năm ca hát. Tôi hát trên sân khấu nhìn thấy chú Song Ngọc ngồi dưới khán đàn khóc như mưa”, Phi Nhung kể.

Cố ca sĩ chia sẻ thêm: “Chú nói, chú nhìn thấy thành công của tôi, từ lúc tôi chập chững lên sân khấu, còn chưa biết cách cầm micro và đến hiện tại, khiến chú xúc động. Một tuần trước khi chú qua đời, chú còn gọi điện từ bên Mỹ về Việt Nam gặp tôi”.

Nhạc sĩ Song Ngọc đã sáng tác “Thất tình” cho Phi Nhung và Mạnh Quỳnh vì ông cảm thấy ca khúc này hợp với giọng hát của họ. Một tuần sau, Song Ngọc mất. Phi Nhung và Mạnh Quỳnh vừa thu bài vừa khóc. 

Còn về nhạc phẩm “Đàn bà”, Phi Nhung kể, “chú” (nhạc sĩ Song Ngọc) viết cho một người bạn thân, chứ chú không phải viết về chuyện tình của chú. 

Dòng tâm sự trong ca khúc “Đàn bà”

Ca khúc “Đàn bà” là tiếng thở dài than toán của biết bao nhiêu người đàn ông si tình và bị phụ tình. Ngay mở đầu, nhạc sĩ Song Ngọc đã viết:

“Đã từ lâu tôi vẫn thường trong bóng đêm

Mang nỗi buồn không biết tên

Tôi đã thầm thề mây hẹn gió”

Nỗi buồn của người đàn ông trong lời hát liên quan đến hoàn cảnh thời cuộc lúc bấy giờ. Đó là thực trạng năm 1984 trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại, khi đó có quá nhiều đàn ông nhưng rất ít đàn bà. Từng đêm trường dài, người đàn ông một mình cô đơn, soi lên tường bóng mình để vẽ lên một nỗi buồn không nói thành lời.

Vậy nên, họ muốn “lánh xa chuyện đời”, muốn “quên đi loài người”. Và họ còn ước mơ “trong cuộc đời không có đàn bà” để không còn đau thương, khổ lụy. Nhưng định mệnh lại mang tình tình tới trong đời họ, để họ muốn quên mà lại càng nhớ nhiều, trở thành kẻ si tình, trong đầu chỉ toàn bóng dáng về nàng:

“Bỗng một hôm tôi với người quen biết nhau

Tôi nghĩ tình chỉ thế thôi

Đâu biết lòng thầm mang niềm nhớ

Tôi muốn lánh những lại tìm 

Tôi muốn quên nhớ càng nhiều

Tôi muốn xa nhưng lại gần hỡi đàn bà ơi”

Càng muốn lánh xa “đàn bà” , càng muốn quên đi thì nỗi nhớ trong tâm trí của người đàn ông càng lớn mạnh. Nhớ đến nỗi chỉ biết thốt lên “đàn bà là những niềm đau”, đàn bà “là con dao làm trái tim nhỏ máu”… 

“Ôi đàn bà là những niềm đau 

hay đàn bà là ngọc ngà trăng sao 

Ôi đàn bà lại là con dao làm tim nhỏ máu”

Trong những lời hát phía sau, người đàn ông cũng không quên buông lời trách cứ, vì sao để cuộc tình trở thành chóng vánh như một huyền thoại chưa từng là sự thật? Vì sao nỗi sầu nhớ chỉ để riêng cho một người mà thôi?

“Em đã đến như huyền thoại 

Em đã đi không một lời 

Ôi thế nhân, ôi cuộc đời hỡi đàn bà ơi”…

Tình yêu đã khiến cho người trai đó đi qua đủ mọi cung bậc của hỉ – nộ – ái – ố. Người là thiên thần nhưng cũng là quỷ dữ, là cuồng mê và chua xót, mang đến những thiên đường tình ái rồi thả ta xuống hố sâu đau đớn. Những phút giây sung sướng có bao nhiêu mà sầu nhớ thì dai dẳng muôn kiếp nhân sinh.

Nhạc sĩ Song Ngọc (1943 – 2018) tên thật là Nguyễn Ngọc Thương, anh trai của ca sĩ Kiều Oanh. Song Ngọc là nhạc sĩ được biết đến từ cuối thập niên 1960 tại miền Nam Việt Nam với hàng loạt ca khúc về tình yêu. 

Bút danh Song Ngọc là từ ghép từ tên đệm của ông và tên đệm của một người phụ nữ mà ông từng để ý. Bút danh Song Ngọc được đặt bởi nhạc sĩ Nguyễn Hiền – người anh của nhạc sĩ Song Ngọc. Ngoài bút danh này, nam nhạc sĩ còn từng sử dụng bút hiệu khác như Hàn Sinh, Nguyên Hà, Hoàng Ngọc Anh, Anh Tuyến, Phương Sinh.

Nhạc sĩ Song Ngọc đến với âm nhạc từ thuở còn thơ. Năm 6 tuổi, ông đã học đàn mandoline, sau đó tập tành sáng tác. Năm 15 tuổi (1958), ông cho ra mắt nhạc phẩm đầu tay “Mưa chiều” với điệu valse dìu dặt. Ca khúc này được Đài Phát thanh Sài Gòn chọn hát nhiều lần qua những giọng ca nổi tiếng như Thái Thanh, Thái Hằng, Ánh Tuyết, Công Tước, Châu Hà, Minh Trang.

Suốt sự nghiệp của mình, nhạc sĩ Song Ngọc đã để lại cho đời hơn 300 nhạc phẩm với nhiều tiết điệu, thể hiện những hoàn cảnh và tâm tình khác nhau. Sự nghiệp sáng tác của ông đa dạng, phong phú cả về giai điệu và thể loại. Trong đó, “Xin gọi nhau là cố nhân” được xe là ca khúc bất hủ viết về đề tài tình yêu.

Không chỉ có một sự nghiệp âm nhạc khá rực rỡ, nhạc sĩ Song Ngọc còn có một cuộc hôn nhân viên mãn. Ông lập gia đình năm 1966 với một người con gái 16 tuổi. Vợ chồng ông đã gắn bó với nhau đến tận những giây phút cuối đời.

Năm 2016, kỷ niệm 50 năm thành hôn, ông đã tri ân người vợ hiền của mình rằng: “Trải qua 50 năm lấy nhau, xin cám ơn vợ đã chịu đựng, đã tha thứ cho tính trăng hoa, bay bướm không thể tránh khỏi của một người chồng nghệ sĩ. Nhờ sự chịu đựng thương yêu này mà hạnh phúc gia đình ngày nay mới tồn tại. Trải qua 50 năm, càng lớn tuổi lại càng yêu quý vợ mình hơn bao giờ hết”.