Phạm Duy viết về nhạc sĩ Thẩm Oánh: Nét nhạc mang cảm tưởng Á đông


Sau khi Nguyễn Văn Tuyên hô hào âm nhạc cải cách và khi các nhóm nhạc ở miền Bắc đua nhau ra mắt các bài hát mới thì xem chừng trong đó nhóm Myosotis là nhóm có chủ trương rõ rệt nhất. Tuy về sau này, chúng ta mới thấy họ công khai viết trên một tờ báo chính chuyên về âm nhạc là tờ Việt Nhạc về lối soạn nhạc của họ. Nhưng qua một số bản nhạc được in ra và hát lên trong những năm 1938 – 1939, ta cũng thấy rõ họ đã và sẽ phải làm như Nguyễn Văn Tuyên chủ trương: Xây dựng nhạc mới trên âm giai thất cung Tây Phương hay trên thang âm ngũ cung Việt Nam. Kể ra thì họ cũng còn một lựa chọn khác nữa, đó là soạn một ca khúc dung hòa cả hai hệ thống âm giai ngũ cung và thất cung lại.

Trong nhóm Myosotis (Hoa Lưu Ly) thì nổi bật hơn cả là hai cái tên Thẩm Oánh và Dương Thiệu Tước. Nhạc sĩ Thẩm Oánh thì rõ ràng muốn soạn nhạc mới theo ngũ cung Việt Nam. Bài “Khúc yêu đương” được đăng trên báo Ngày Nay vào năm 1938 có thể được xem là bản nhạc đầu tay của nhà soạn nhạc họ Thẩm.

“Ngọn trào đưa sóng

Về tới nơi đâu

Chiếc thuyền tình xa chìm nổi

Thuyền ơi hãy ghé vào bờ

Ðể tôi đỡ phải mong chờ

Mượn mái chèo mà đi kiếm người mơ…”.



nhac-si-pham-duy-viet-ve-net-nhac-cua-nhac-si-tham-oanh (1)
Nhạc sĩ Thẩm Oánh từng tuyên bố trong tờ báo Ngày Nay: “Âm nhạc cải cách phải theo ý nhạc Việt Nam và phải có cảm tưởng thuần túy Á Đông”.

Đúng như nhạc sĩ Thẩm Oánh từng tuyên bố trong tờ báo Ngày Nay: “Âm nhạc cải cách phải theo ý nhạc Việt Nam và phải có cảm tưởng thuần túy Á Đông”. Nhạc điệu của bài “Khúc yêu đương” này của ông phảng phất một nét nhạc ngũ cung mà tôi cho là gần gũi nhất, tự nhiên nhân đối với lỗ tai người Việt. Đó là ngũ cung Do Re Fa Sol La.

Tuy nhiên nếu dựa vào âm giai của Tây Phương thì ta cũng có thể nói rằng bài “Khúc yêu đương” của nhạc sĩ Thẩm Oánh được soạn với những nét nhạc “âm chuỗi” (arpege) Do Fa La Do Fa vì lối hành âm của bài hát này.

“Xuân về rồi muôn đóa hoa đào tươi

Cười trong nắng sáng tươi

Buông mành xuống tơ liễu soi hồ gương

Rờn màu sắc Xuân vừa sang…”.

Nếu phân tích theo âm giai thì ca khúc “Xuân về” này được soạn theo âm giai thất cung Sol La Si Do Re Mi Fa Sol. Nhưng nếu phân tích theo nhạc ngũ cung thì ta lại thấy đoạn A và đoạn C trong bài được soạn với ngũ cung Re Mi Sol La Si có biến cung Fa và câu đầu của đoạn B được soạn với ngũ cung Rê Mi Sol La Si có biến cung Do. Tôi hồ nghi Thẩm Oánh là người thuộc dòng dõi Trung Hoa bởi vì họ Thẩm không phải là một họ thông dụng của người Việt. Khi nhạc sĩ Thẩm Oánh chủ trương nhạc Việt Nam cải cách phải có cảm tưởng Á đông thì cái ngũ cung Trung Hoa từ trong mạch máu của ông đã tuôn ra một cách rất tự nhiên.

Trong thời gian hình thành của tân nhạc, nhạc sĩ Thẩm Oánh còn cho ra rất nhiều ca khúc thuộc nhiều thể loại khác nhau như: “Hồ xưa” được viết theo nhịp ba sở trường của ông, “Hồn xuân” với nhịp fox trot khá giật gân, “Có ai sang đò”, “Cô hàng hoa”,…

Nếu xem lại những bản nhạc đầu tay của nhạc sĩ Thẩm Oánh, ta sẽ nhận thấy tuy ông muốn soạn nhạc ngũ cung để bản nhạc có cảm tưởng Á đông, nhưng nhiều khi lại lấn qua nhạc diatonique (thang âm nguyên). Ví dụ trong bài “Hồ xưa” của ông, câu đầu thì chắc chắn là nét nhạc ngũ cung, nhưng qua câu thứ hai thì lại lòi ra cung Fa (ở chỗ thuyền trôi) nghĩa là từ thang âm ngũ cung Sol La Do Re Mi chuyển qua thang âm ngũ cung Do Re Fa Sol La.

“Hôm xưa trên nước lờ đờ

Hai chúng ta đã say sưa

Lái một chiếc thuyền mơ

Thuyền trôi êm ái vô ngần

Trên sóng lăn tăn…”

Sau đó, Thẩm Oánh lại chuyển về thang âm Sol La Do Re Mi: “Mà đến hôm nay/ Hôm nay vẫn nước hồ này/ Ôi đắng cay có mình tôi/ Lái thuyền, nước lênh đênh…”.

Nếu theo quan niệm nhạc có chủ âm (musique tonale) hồi đó, câu đầu thuộc giọng Do majeur và Sol 7 thì câu thứ hai đã chuyển qua Fa majeur (sous dominate), rồi sau đó lại quay về Do majeur… Lúc đó, mọi người chưa ai nghiên cứu và lập luận về nhạc ngũ cung cho nên chưa ai biết đến ”hiện tượng chuyển hệ” (métabole) trong âm nhạc. Nghĩa là một đoạn nhạc đang ở một hệ thống ngũ cung Sol La Do Re Mi có thể chuyển qua một hệ thống khác Do Re Fa Sol La để cho nét nhạc ngũ cung thêm phần phong phú. Nhạc sĩ Thẩm Oánh đã làm đúng như vậy một cách vô tình mà lại thành ra rất trung thành với chủ trương soạn nhạc có cảm tưởng Á đông của mình.

Trong bài “Hồn xuân” nhạc sĩ Thẩm Oánh soạn với một nhịp điệu giống như Fox Trot rất vui tươi và dùng những nét nhạc chỉ có trong nhạc Pháp: Re Fa Si La Sol hay Do Si La Si Sol Do.

“Hồn xuân, bát ngát hương Xuân

Ngập vườn, ong chuốt thanh tân

Rực màu đắm sắc dương trần

Cho đời diêm dúa

Âm khúc ca ngân…”.

Soạn nhạc mang cảm tưởng Á đông của Thẩm Oánh thì như tôi đã nói ở trên. Còn về ý nhạc của ông thì đúng là những ý tưởng của văn nghệ sĩ Việt Nam hồi cuối thập niên 1930 với tình cảm thiên nhiên, đôi tình nhân quấn quýt trên “chiếc thuyền tình”. Ta còn thấy ý nhạc đó xuất hiện trong nhạc của Văn Chung với bài “Hồ xuân” và “Thiếu nữ”,  Dzoãn Mẫn với bài “Cô lái thuyền”, Nguyễn Đình Phúc với bài “Cô lái đò”,…

Nhạc sĩ Thẩm Oánh không ngừng ở đó, trong những năm tới cùng với sự phát triển của tân nhạc, nhất là khi ông giữ chức vụ cao trong Đài Phát thanh Sài Gòn, ông còn cống hiến cho công chúng nhiều tác phẩm với nhiều thể loại khác nhau. Trong giai đoạn tân nhạc sửa soạn bước vào thời kỳ phát triển 2, nhạc sĩ Thẩm Oánh đã có hàng chục nhạc phẩm nằm trong cả hai xu hướng nhạc tình và nhạc hùng. Ông còn thử thách mình trong mảng soạn truyện ca như bản “Thiếu phụ Nam Xương” và nhạc kịch với bản “Quán giang hồ”.



Theo Amnhac.net

Các bài viết khác:
Biến cố hôn nhân của Phạm Đình Chương ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của ban hợp ca Thăng Long?
Biến cố hôn nhân của Phạm Đình Chương ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của ban hợp ca Thăng Long?
[ad_1] Ở thập niên 1950, ban hợp ca Thăng Long nổi đình nổi đám ở Sài Gòn với các tên tuổi: Hoài Trung (Phạm Đình Viêm, 1920-2002) Thái Hằng (Phạm...

Vũ Thịnh: Nam thần điển trai có giọng ca ấm áp lại sáng tác giỏi, tạo dấu ấn trong Anh Trai Say Hi
Vũ Thịnh: Nam thần điển trai có giọng ca ấm áp lại sáng tác giỏi, tạo dấu ấn trong Anh Trai Say Hi
[ad_1] HỒ SƠ TIỂU SỬ CA SĨ VŨ THỊNH Tên thật: Vũ Đức Thịnh Nghệ danh: Vũ Thịnh Ngày sinh: 10/09/1995 Quê quán: Hải Phòng Nghề nghiệp: Ca sĩ -...

Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên: “Tôi không viết nhạc để sống, nhưng sống để viết nhạc”
Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên: “Tôi không viết nhạc để sống, nhưng sống để viết nhạc”
[ad_1] HỒ SƠ NHẠC SĨ NGÔ THỤY MIÊN Tên thật: Ngô Quang Bình Nghệ danh: Đông Quân (bút danh đầu tiên); Ngô Thụy Miên Ngày sinh: 26/9/1948 Quê quán: Hải...

 “Sao chưa thấy hồi âm” của Châu Kỳ – Lời hờn trách của người con gái khi yêu
 “Sao chưa thấy hồi âm” của Châu Kỳ – Lời hờn trách của người con gái khi yêu
[ad_1] CA KHÚC “SAO CHƯA THẤY HỒI ÂM” Tên các khúc: Sao chưa thấy hồi âm Nhạc sĩ: Châu Kỳ Năm phát thành: 1965 Ca sĩ trình bày tiêu biểu:...

Nhạc sĩ Y Vân và vài điều thú vị về “Sài Gòn đẹp lắm” – Ca khúc bất hủ xuyên thời gian và biên giới
Nhạc sĩ Y Vân và vài điều thú vị về “Sài Gòn đẹp lắm” – Ca khúc bất hủ xuyên thời gian và biên giới
[ad_1] VỀ CA KHÚC "SÀI GÒN" Tên ca khúc: Sài Gòn Nhạc sĩ sáng tác: Y Vân Thể loại: Nhạc trẻ Phát hành: Thập niên 1960 Ca sĩ thể hiện...

Giải mã ý nghĩa khác biệt giữa 2 câu hát “trốn phong ba” và “chốn phong ba” trong ca khúc “Thành phố buồn”
Giải mã ý nghĩa khác biệt giữa 2 câu hát “trốn phong ba” và “chốn phong ba” trong ca khúc “Thành phố buồn”
[ad_1] THÔNG TIN CA KHÚC "THÀNH PHỐ BUỒN" Tên ca khúc: Thành phố buồn Nhạc sĩ sáng tác: Lam Phương Năm phát hành: 1970 Thể loại: Nhạc vàng Ca sĩ...

Chuyện ít biết về sân khấu đầu tiên “phá rào” biểu diễn nhạc tiền chiến
Chuyện ít biết về sân khấu đầu tiên “phá rào” biểu diễn nhạc tiền chiến
[ad_1] Ngày 9/6/2023, một hình thức âm nhạc mới chính thức được khai sinh trên báo chí truyền thông với tên gọi "nhạc cải cách". Nguồn: Internet Hoàn cảnh ra...

Top 5 ca khúc hay nhất của ca sĩ Thanh Tuyền
Top 5 ca khúc hay nhất của ca sĩ Thanh Tuyền
[ad_1] Ca sĩ Thanh Tuyền được ví là "sơn ca miền đất lạnh", và đây là top 5 ca khúc hay nhất của bà. Nguồn: Internet Ca sĩ Thanh Tuyền...

Nhạc sĩ Văn Cao trong mắt người bạn đời: “Tôi gặp ông ấy trong âm nhạc, tôi biết ông ấy là trong âm nhạc”
Nhạc sĩ Văn Cao trong mắt người bạn đời: “Tôi gặp ông ấy trong âm nhạc, tôi biết ông ấy là trong âm nhạc”
[ad_1] Lắng nghe những nhạc phẩm của Văn Cao, người nghe dễ dàng cảm nhận được khung trời lãng mạn, không vương bụi trần. Từ cõi “Thiên Thai” với “ánh...

Nhạc sĩ Phạm Duy và ca khúc “Cỏ hồng”: “Tôi bắt chước Lê Uyên-Phương soạn một bài có tính chất xưng tụng nhục thể”
Nhạc sĩ Phạm Duy và ca khúc “Cỏ hồng”: “Tôi bắt chước Lê Uyên-Phương soạn một bài có tính chất xưng tụng nhục thể”
[ad_1] CA KHÚC "CỎ HỒNG" Tên ca khúc: Cỏ hồng Nhạc sĩ sáng tác: Phạm Duy Thể loại: Trữ tình Năm ra đời: 1970 Ca sĩ biểu diễn tiêu biểu:...

Hoàn cảnh ra đời ca khúc “Họp mặt lần cuối”: Lời giã từ tuổi học trò đầy day dứt
Hoàn cảnh ra đời ca khúc “Họp mặt lần cuối”: Lời giã từ tuổi học trò đầy day dứt
[ad_1] VỀ CA KHÚC HỌP MẶT LẦN CUỐI Tên ca khúc: Họp mặt lần cuối. Nhạc sĩ sáng tác: Song Ngọc (dùng bút danh Hàn Sinh). Thể loại: Nhạc vàng....

Nhạc sĩ Phạm Duy và những chia sẻ rất đời về cha – nhà văn Phạm Duy Tốn
Nhạc sĩ Phạm Duy và những chia sẻ rất đời về cha – nhà văn Phạm Duy Tốn
[ad_1] Phần đa chúng ta biết đến Phạm Duy là nhạc sĩ tài hoa, có đóng góp lớn cho nền tân nhạc Việt Nam thập niên 1940 trở về sau;...

CÁCH PHÂN BIỆT CÁC LOẠI ĐÀN GUITAR CƠ BẢN CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU
CÁCH PHÂN BIỆT CÁC LOẠI ĐÀN GUITAR CƠ BẢN CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU
[ad_1] Guitar (phiên âm: ghita, tiếng Pháp: guitare; tiếng Anh: guitar), còn được biết đến dưới tên gọi Tây ban cầm (西班琴), Cát tha (吉他) vốn xuất xứ là một nhạc cụ có cách đây hơn 500 năm (loại guitar cổ), sau...

“Tấm ảnh ngày xưa” của Lê Dinh: Tín vật thuở thiếu niên hoa mộng
“Tấm ảnh ngày xưa” của Lê Dinh: Tín vật thuở thiếu niên hoa mộng
[ad_1] CA KHÚC "TẤM ẢNH NGÀY XƯA” Ca khúc “Tấm ảnh ngày xưa” ra đời trong hoàn cảnh nào? Nhắc đến nhạc sĩ Lê Dinh, hầu như những người yêu...

Nhạc sĩ Phạm Duy có đóng góp gì trong ban hợp ca Thăng Long?
Nhạc sĩ Phạm Duy có đóng góp gì trong ban hợp ca Thăng Long?
[ad_1] Phạm Duy (1921 - 2013) là nhạc sĩ, nhạc công, ca sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc lớn của Việt Nam. Ông được đánh giá là người nhạc sĩ...