Nếu bạn đã học chơi nhạc một thời gian, bạn sẽ nghe nó hàng chục lần: luyện tai là ‘tốt” cho bạn. Nhưng đôi khi vẫn còn một chút không rõ lợi ích chính xác của việc rèn luyện đôi tai của bạn là gì. Vì vậy, trong bài viết này, tôi sẽ đưa ra ba lợi ích mà một đôi tai được rèn luyện sẽ không chỉ giúp bạn trở thành một nhạc sĩ giỏi hơn mà còn nâng cao khả năng thưởng thức âm nhạc tổng thể của bạn.

1. Luyện tai sẽ thay đổi trải nghiệm âm nhạc của bạn

Giả sử bạn đã quyết định muốn học vẽ. Là người mới bắt đầu, bạn sẽ có một số tác phẩm nghệ thuật mà mình yêu thích, mặc dù không phải lúc nào cũng dễ dàng giải thích lý do tại sao. Nhưng khi bạn tìm hiểu về kỹ thuật cọ vẽ, bố cục, hiệu ứng của một số cách kết hợp màu nhất định, v.v., bạn sẽ ngày càng bắt đầu nhận ra tầm quan trọng của việc tạo ra một bức tranh đẹp. Sự đánh giá cao của bạn đối với những tác phẩm nghệ thuật đó chỉ tăng lên khi bạn bắt đầu xem ngày càng nhiều chi tiết hơn.

Rèn luyện tai có thể có tác dụng tương tự trong âm nhạc. Bạn sẽ bắt đầu nghe thấy những chi tiết mà bạn đã bỏ lỡ trước đây, bắt đầu trò chơi căng thẳng và thả lỏng, phân biệt giữa các màu sắc hài hòa, theo dõi cách kể chuyện du dương, v.v. Tóm lại, luyện tai cho phép bạn tiếp xúc với âm nhạc ở mức độ sâu hơn. Điều này sẽ khiến bạn thưởng thức âm nhạc mà bạn yêu thích nhiều hơn hoặc khiến bạn say mê thứ âm nhạc mà trước đây bạn không thể thưởng thức trọn vẹn.

2. Luyện tai biến lý thuyết thành hiện thực

Lý thuyết âm nhạc và đào tạo thính giác thường được coi là những môn học riêng biệt, nhưng chúng phải đi đôi với nhau. Hãy tưởng tượng một họa sĩ đang học về màu sắc nói: “Tôi đã trộn màu xanh da trời và màu vàng để có được màu này, vì vậy nó phải là màu xanh lá cây.” Rõ ràng, người họa sĩ đang thiếu phần quan trọng nhất, đơn giản là màu xanh trông như thế nào. Để sử dụng đôi mắt của mình và nhìn vào màu sắc.

Theo cách tương tự, bạn có thể biết rằng chơi hợp âm B, D, F# và C# cùng nhau sẽ tạo ra hợp âm Bmadd9. Nhưng biết đó chỉ là một phần của câu chuyện. Hợp âm nghe như thế nào? Làm thế nào để nó làm cho bạn cảm thấy? Nó truyền tải những cảm xúc gì? Tất cả những câu hỏi này là trọng tâm để hiểu hợp âm này là gì. Biết được âm thanh của một thứ gì đó mang lại lý thuyết cho cuộc sống và làm cho nó trở nên hữu ích trong việc chơi hàng ngày. Không có âm thanh, lý thuyết âm nhạc chỉ là toán học.

3. Luyện tai giúp bạn sáng tác nhạc

Luyện tai có vẻ chủ yếu là nghe một bản nhạc và nhận biết các yếu tố âm nhạc, chẳng hạn như thang âm, hợp âm và tiến trình hợp âm. Nhưng luyện tai cũng là tạo ra mối liên hệ chặt chẽ giữa trí tưởng tượng âm nhạc và đôi tay của bạn. Sáng tác âm nhạc là một lĩnh vực mà đây là một kỹ năng quan trọng. Luyện tai cho phép bạn chuyển nhanh các ý tưởng trong đầu sang nhạc cụ, bản nhạc hoặc phần mềm sản xuất âm nhạc. Hãy tưởng tượng bạn đang nghe một giai điệu hay nhưng sau đó phải tìm kiếm nốt bắt đầu trên nhạc cụ của mình… Khi bạn tìm thấy nó, phần còn lại của ý tưởng có thể đã bốc hơi. Thay vào đó, bạn muốn ‘bản dịch’ từ trí tưởng tượng của mình sang một nhạc cụ hoặc bản nhạc trở nên dễ dàng, nhanh chóng và không tốn nhiều công sức.

Tất nhiên, thành phần thường liên quan đến một mức độ cơ hội và ngẫu nhiên. Ví dụ: bạn có thể ‘tìm thấy’ một vài hợp âm mà mình thích khi chơi một nhạc cụ mới mà bạn chưa hiểu hết. Nhưng sau ‘hạt giống’ hoặc ý tưởng ban đầu đó, trí tưởng tượng âm nhạc của bạn sẽ tiếp quản để phát triển nó. Trí tưởng tượng của bạn gợi ý điều gì sẽ xảy ra tiếp theo và bạn cần có khả năng tái tạo ý tưởng đó trên một nhạc cụ một cách nhanh chóng. Đôi tai được đào tạo là một công cụ quan trọng trong quá trình đó.

(Biên soạn: Phan Quang Tuyển)