Danh ca Bạch Yến tên đầy đủ là Quách Thị Bạch Yến, sinh năm 1942 tại Sóc Trăng. Vừa lên 10 tuổi, bà đã bước chân lên sân khấu biểu diễn. Năm 15 tuổi, bà trở thành ngôi sao lừng lẫy đất Sài Gòn với ca khúc “Đêm đông” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương.
Danh ca Bạch Yến là bảo chứng cho các chương trình ca nhạc ở Sài Gòn. Bà còn có cơ hội đi lưu diễn ở nhiều quốc gia trên thế giới,. Năm 1965, bà được mời sang Mỹ diễn dài ngày, được xuất hiện trên truyền hình Mỹ và phát hành dĩa nhạc tại Mỹ. Tên tuổi của bà được xem là biểu tượng giải trí của phương Đông.
Danh ca Bạch Yến từng tham gia Environment Show – chương trình ăn khách nhất của nước Mỹ thời ấy. Bà được đứng chung sân khấu với những tên tuổi đình đám toàn cầu như The Beatles, Bob Hoge, Bing Crosby, Pat Boone, Rolling Stones… Bên cạnh việc hát các ca khúc tiếng Việt, danh ca Bạch Yến còn tạo được bất ngờ khi hát tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Ý, Tây Ban Nha.
Nói về nghiệp ca hát của mình, danh ca Bạch Yến từng chia sẻ: “Số mệnh không tự mình định đoạt được. Tôi bước lên sân khấu như một định mệnh. Và thật kỳ diệu là suốt từ đó tới giờ, tôi chỉ có hát, không làm thêm bất kỳ công việc nào khác. Nghề biểu diễn thực sự rất khắt khe, đứng không vững một chút thôi là sụt xuống, mất chỗ, hát kém hay, hoặc kém đẹp đi một chút là lập tức sẽ có người thay thế. Vậy nên tôi tự mình khổ luyện và giữ gìn”.
Trên sân khấu, bà là giọng ca vàng được triệu người mến mộ, còn khi ánh đèn tắt đi, bà là thiếu nữ xinh đẹp, là người tình trong mộng của nhiều quý ông. Danh ca Bạch Yến chính là nhân vật trữ tình trong các ca khúc nổi tiếng của nhạc sĩ Lam Phương: Kiếp tha hương, Tình bơ vơ, Em đi rồi, Cho em thêm tuổi ngọc…
Tất cả những người đàn ông thầm thương trộm nhớ đó, không ai khiến bà rung động. Danh ca Bạch Yến tâm sự: “Thời trẻ khi hát ở Mỹ, Pháp, tôi được rất nhiều người theo, người mình có người nước ngoài có. Nhưng hình như họ đều chỉ yêu bề ngoài và danh tiếng của tôi nên lần nào tôi cũng yêu trật”.
Năm ấy, có người đàn ông Mỹ là chủ của 6 đài truyền hình ở miền trung tây nước này theo đuổi tôi quyết liệt, muốn xin cưới hỏi. Nếu tôi đồng ý, ông ấy sẽ lo cho cả gia đình tôi. Tôi muốn cái gì sẽ được cái đó. Nhưng tôi từ chối và giải thích: “Tôi yêu anh chưa đủ để cưới anh!”. Tôi từ chối nhiều người Tây vì không muốn lấy chồng nước ngoài nhưng khi yêu người Việt thì người ta toàn làm tôi khổ”.
Vậy mà duyên phận run rủi thế nào, nữ danh ca vạn người mê lại rơi vào lưới tình với người đàn ông Việt không mấy điển trai – nhạc sĩ Trần Quang Hải. Vào năm 1978, danh ca Bạch Yến tình cờ gặp nhạc sĩ Trần Quang Hải ở một chương trình ca nhạc. Lúc ấy, ngoài lời giới thiệu “con trai của Trần Văn Khê” thì nhạc sĩ Quang Hải gần như vô danh. Vậy điều gì đã khiến danh ca Bạch Yến nhận lời cầu hôn của nhạc sĩ Quang Hải chỉ sau một ngày hẹn hò?
Danh ca Bạch Yến chia sẻ, lúc ấy, nhạc sĩ Trần Quang Hải vừa ly dị vợ và một mình nuôi con gái 5 tuổi. Nhạc sĩ Trần Quang Hải khi đó 34 tuổi nhưng gầy gò như cậu trai 16 – 17 tuổi. Cuộc gặp gỡ chớp nhoáng bên cánh gà sân khấu, danh ca Bạch Yến hỏi thăm nhạc sĩ Trần Quang Khải đúng 2 câu, một câu về người cha – giáo sư Trần Văn Khê và một câu về đứa con gái 5 tuổi. Ấy thế mà, nhạc sĩ Trần Quang Hải bâng khuâng xúc động. Hết show diễn, nhạc sĩ Trần Quang Hải chạy đi tìm danh ca Bạch Yến để mời bữa cơm tối.
Lần thứ 2 hội ngộ sau một ngày, nhạc sĩ Trần Quang Hải đã ầu hồn kiểu độc đáo nhất trần gian. Ông nắm bàn tay của nữ danh ca Bạch Yến và thủ thỉ: “Bàn tay Bạch Yến đẹp quá. Nếu được cho tôi xin rước về nhà”. Cứ ngỡ nhạc sĩ Trần Quang Hải nói đùa, danh ca Bạch Yến gật đầu.
Danh ca Bạch Yến và nhạc sĩ Trần Quang Hải không có con chung nhung con gái riêng của chồng lại chăm bà như mẹ đẻ. Lúc sinh thời, giáo sư Trần Vă Khê rất tự hào về con dấu Bạch Yến và dành không ít lời khen ngợi: “Mỗi khi cất giọng, Bạch Yến hát lên tiếng Việt trong sáng nhất và hồn Việt tươi trẻ nhất”.
Bây giờ, nhạc sĩ Trần Quang Hải không còn nữa nhưng hình bóng của ông vẫn còn nguyên trong tâm trí danh ca Bạch Yến. Bà nói về người chồng nhỏ hơn 2 tuổi: “Trong mắt tôi, anh Trần Quang Hải là một bậc thầy âm nhạc. Nhờ làm vợ anh, mà tôi càng thêm hiểu, càng thêm yêu âm nhạc truyền thống của dân tộc Việt Nam. Tôi đi xách đàn cho chồng để học hỏi thêm từ anh. Nói nôm na, tôi bỏ nhiều thời gian và dồn tâm trí để “kho nồi cá kho” thuần Việt, bằng nước mắm chứ không bằng bột nêm Maggi, tôi nêm hành lá chứ không thêm bơ vào nồi cá… Đó thực sự là sự chuyển mình đầy khó khan, nhưng cực kỳ thú vị.
Chúng tôi sống chủ yếu ở nước ngoài, nhưng những công trình nghiên cứu và những tiết mục biểu diễn của anh Trần Quang Hải vẫn chất chứa sâu nặng ân tình quê hương. Anh Trần Quang Hải đã tiếp nối con đường của cha mình – giáo sư Trần Văn Khê để đưa vẻ đẹp và văn hóa Việt Nam giao lưu và khẳng định vị trí trên thế giới”.
