NSND Bảy Nam là một trong những nghệ sĩ cải lương nổi tiếng nhất, được ví là “tổ nghề” của bộ môn này. Bà tên thật là Lê Thị Nam, quê tại Tiền Giang, sinh ngày 10/07/1913, mất ngày 18/08/2004. Bà được vinh danh Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) vào năm 1988, sau đó là Nghệ sĩ nhân dân (NSND) vào năm 1993.
Tuy có sự nghiệp nghệ thuật thành công rực rỡ, nhưng chuyện tình duyên của bà lại không mấy viên mãn. Người chồng đầu tiên của bà là ông Nguyễn Phước Cương, vốn là bầu gánh hát Phước Cương nổi tiếng lúc đó. Đáng nói, ông Cương trước kia là chồng của nghệ sĩ Năm Phỉ, chính là chị gái của Bảy Nam.
Theo ghi chép thời đó, ông Cương và bà Năm Phỉ đều là hai người khá đào hoa, cởi mở trong chuyện tình cảm. Năm 1935, ông Cương đưa vợ sang đấu xảo ở Paris, tại đây bà Phỉ dành giải nhất. Khi trở về nước, bởi vì vừa có giải thưởng danh giá đạt được, lại ngao ngán cuộc đời nay đây mai đó, nữ nghệ sĩ tìm cách dứt áo ra đi. Dù vậy, bà cũng hiểu rằng không thể bỗng dưng chia tay chồng được, nên tìm cách se duyên cho ông.
Cuối cùng, bà Năm Phỉ mới tìm cách mai mối chồng với em gái là Bảy Nam. Được biết, nữ nghệ sĩ cũng ngưỡng mộ ông bầu Cương từ lâu, tất nhiên chỉ là cảm tình từ xa chứ không hề có suy nghĩ gì quá phận. Bà lại là người dịu dàng, đằm thắm, chịu thương chịu khó. Biết chị mình tìm người thay thế, nhưng cuối cùng Bảy Nam cũng thuận lòng. Về phía công Cường, ông là người khá thoải mái trong chuyện tình cảm, nên cuối cùng đã nhẹ nhàng đón nhận tình yêu mới với bà Bảy Nam.
Sau khi nên duyên với bà, ông Cường tâm niệm đây chính là bến đỗ cuối cùng của mình, muốn bà trở thành vợ ông, là mẹ của những đứa con ông sau này. Cũng vì thế, ông ra sức bảo vệ vợ, giành lại công bằng cho bà hay tìm tới các soạn giả yêu cầu viết các vai diễn phù hợp với vợ.
Ông bầu gánh hát Đại Phước Cương cũng có vài điều lo lắng, rằng liệu bà Bảy Nam có như những cô đào hát trước đó, khi nổi tiếng lại rời xa ông không. Cuối cùng, ông quyết định thu hẹp đoàn hát, rồi đi biểu diễn ở những tỉnh lẻ xa xôi, thay vì trụ lại nơi thành thị hoa lệ.
Ngược lại về phía bà Bảy Nam, do hiểu tâm ý của chồng nên bà cũng hết mực vun vén, chăm sóc gia đình. Nữ nghệ sĩ cải lương không váy vóc, trang sức như nhiều cô đào hát khác. Thay vào đó, bà cùng chồng chăm lo cho anh chị em ở đoàn hát, rồi đẻ con liên tiếp, dành thời gian chăm sóc con.
Cứ thế, từ gánh hát Đại Phước Cương cho đến lúc đổi tên thành Tiểu Phước Cương, người ta vẫn thấy vợ chồng NSND Bảy Nam và ông bầu Phước Cương mặn nồng bên nhau như thế. Họ có nhiều đứa con, trong số đó nổi bật nhất là Kim Cương, người NSND được ví là “kỳ nữ” sau này.
Hạnh phúc ngắn chẳng tày gang, người con trai của bà không may ốm sốt nặng, rồi qua đời khi còn rất trẻ. Sau ngày con mất, bà ngồi bên mộ con thẫn thờ, thấy ai đi ngang cũng gọi lại chỉ để nói: “Anh chị có con không? Tôi có con, nhưng con tôi mất rồi”. Thương vợ, ông Cương liền bàn với với anh em trong đoàn hát, đi biểu diễn ở những nơi khác để bà bận rộn, vơi đi nỗi buồn.
Biến cố chồng chất biến cố, ông Cương bất ngờ lâm bệnh nặng rồi qua đời. Oái oăm thay, khi còn sống, ông bầu Cương không tiếc tiền mà dốc hết sản nghiệp phát triển sân khấu; vậy mà khi ông ra đi lại bị chính sân khấu xua đuổi. Lúc ông đang hấp hối, chủ rạp liều xua đuổi vợ chồng họ, bất chấp những tình nghĩa xưa kia.
Nhưng rồi, người phụ nữ ấy lại quyết tâm vực dậy, tìm cách cứu gánh hát tâm huyết của chồng. Đêm sau ngày mở cửa mả cho chồng, bà tụ hợp mọi người lại, tìm ra phương án lèo lái, duy trì gánh hát. Chuyện tính chưa tới đâu, chiến tranh nổ ra dữ dội, gánh hát lẩn vào rừng Sara. Sau đó vài tháng, Bảy Nam nhận được thư của chị gái Năm Phỉ, quyết băng rừng tìm về Sài Gòn. Gánh hát Tiểu Phước Cương cũng tan rã từ đó, mỗi người một nơi.
9 năm sau, nữ nghệ sĩ tìm được bến đỗ mới, đó là ông lục sự Phạm Hữu Điệc. Vị này là con trai của một gia đình điền chủ giàu có, đem lòng yêu mến và ngưỡng mộ Bảy Nam. Ông yêu thương và giúp đỡ rất nhiều, không tiếc tiền chi cho bà lập lại gánh hát. Thậm chí, ông Điệc còn cùng Bảy Nam đi tìm mộ chồng cũ, rồi cải táng đem từ Phan Thiết về Sài Gòn.
Cả hai sống với nhau đến năm 1988, rồi ông Điệc qua đời do tuổi cao sức yếu. Sau khi người chồng thứ 2 mất, NSND Bảy Nam đứng ra lo liệu đoàn kịch cho con gái Kim Cương. Bà cứ như vậy tâm huyết với nghề, mãi cho tới tận khi nhắm mắt xuôi tay…
