Nhạc sĩ Nguyễn Cường tái xuất với ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế

Chiều ngày 5/3, biên kịch Hồng Hoa và nhạc sĩ Nguyễn Cường công bố dự án kịch bản văn học và ca kịch kịch Hùm Thiêng Yên Thế. 

Nguồn cảm hứng sáng tác, biên kịch Hồng Hoa – Tổng đạo diễn cũng là người chấp bút cho kịch bản cho biết ý tưởng về Hùm Thiêng Yên Thế bắt đầu từ chuyến đi thực tế tại Yên Thế cùng ê-kíp. Trong chuyến đi, một câu nói được khắc tại khu di tích khiến chị đặc biệt xúc động: “Chúng tôi gắn bó với phong tục của đất nước chúng tôi, chúng tôi không bao giờ từ bỏ phong tục ấy, dù có phải hy sinh cả tính mạng”.

Chính câu nói trở thành tư tưởng và thông điệp xuyên suốt của tác phẩm. “Tôi nghĩ vì sao người ta không thể đồng hóa được dân tộc mình. Bởi vì đất nước mình có văn hóa và khi còn văn hóa thì đất nước còn mãi trường tồn”, biên kịch Hồng Hoa chia sẻ.

Chị và ê-kíp mong thông qua vở nhạc kịch có thể khơi dậy tình yêu và niềm tự hào lịch sử trong công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, những người chỉ được biết lịch sử qua những trang sách. Tinh thần ấy cũng được gửi gắm xuyên suốt qua các nhân vật như cụ Đề Thám, bà Ba Cẩn hay cậu Cả Trọng.

Đồng hành cùng dự án trong phần âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Cường cho biết vở ca kịch được xây dựng dựa trên nguyên tắc kết hợp giữa yếu tố dân gian và tính bác học trong âm nhạc, hơn 400 diễn viên tham gia đến từ Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam (Trường Linh, Bùi Trang), Nhà hát Chèo Việt Nam và sinh viên Đại học Văn hóa.

Với kinh phí eo hẹp, ê-kíp không lựa chọn hình thức hợp xướng – giao hưởng quy mô lớn mà tìm hướng tiếp cận linh hoạt hơn như hợp ca, thu thanh…

Theo nhạc sĩ Nguyễn Cường, điểm đặc biệt của tác phẩm là sử dụng đậm đặc các chất liệu âm nhạc dân gian Việt Nam. “Phải thật dân gian, phải ngửi thấy mùi củi gạo, mắm tôm và những gì dân dã nhất của Việt Nam trong tác phẩm”, nhạc sĩ chia sẻ.

Âm nhạc của Hùm Thiêng Yên Thế được xây dựng từ nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như ca trù, chèo, hát xẩm, quan họ, cùng với các làn điệu sli, lượn của đồng bào dân tộc miền núi phía Bắc. Điều này phản ánh thực tế lịch sử khi khởi nghĩa Yên Thế có sự tham gia và ủng hộ của nhiều cộng đồng dân tộc, tạo nên sức mạnh để cuộc khởi nghĩa kéo dài và gây nhiều khó khăn cho thực dân Pháp. 

Trong vở nhạc kịch có một trích đoạn kéo nhị hát câu: “Đất này là đất cụ Đề, Tây đến thì có, Tây về thì không”, nhạc sĩ Nguyễn Cường cho biết, đây là câu hát mà ông và ê-kíp phải mất nhiều công sức tìm kiếm từ người dân địa phương, sau đó phát triển thành phần mở đầu của tác phẩm.

Tại lễ công bố dự án, nhà sử học Dương Trung Quốc, người đã có nhiều năm dõi theo và gắn bó với sự nghiệp của nhạc sĩ Nguyễn Cường đánh giá cao việc lựa chọn cuộc khởi nghĩa Yên Thế làm đề tài cho một tác phẩm nghệ thuật.

“Chọn một đề tài rất lớn cho một chương trình nghệ thuật là việc rất bạo dạn, bởi phải nén gọn một cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn vào trong một vở nhạc kịch là điều không hề đơn giản”, ông nhận xét.

Ban đầu, khi tiếp cận kịch bản của biên kịch Hồng Hoa, nhà sử học bất ngờ vì số lượng nhân vật được xây dựng khá ít. Tuy nhiên, khi đọc kỹ, ông nhận thấy cách lựa chọn nhân vật và sự kiện đã giúp kịch bản vẫn phản ánh được tinh thần của cả cuộc khởi nghĩa. Ông cho rằng việc tìm ra những điểm nhấn và sự kiện tiêu biểu trong tiến trình khởi nghĩa để thể hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại chính là yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của tác phẩm.

Nhà sử học cũng nhấn mạnh khán giả cần có cái nhìn khách quan khi tiếp cận những tác phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ lịch sử.

“Cần phân biệt giữa yếu tố chân thực của lịch sử với yếu tố sáng tạo, hư cấu của nghệ thuật. Không nên đồng nhất lịch sử với nghệ thuật, bởi điều đó có thể tạo ra những cản lực cho sự sáng tạo của người sáng tạo”, ông nói.

Nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng Hùm Thiêng Yên Thế có thể mở ra hướng tiếp cận mới trong việc truyền tải lịch sử dân tộc bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, góp phần đưa những câu chuyện lịch sử đến gần hơn với công chúng trong bối cảnh hội nhập văn hóa hiện nay.

Vở ca kịch Hùm Thiêng Yên Thế sẽ ra mắt công chúng ngày 16/3, đúng dịp tổ chức Lễ hội kỷ niệm 142 năm Khởi nghĩa Yên Thế (1884-2026) ra mắt tại Phồn Xương Yên Thế -Bắc Ninh, qua đó góp phần tôn vinh tinh thần yêu nước và giá trị văn hóa gắn với vùng đất Yên Thế.

Châu Anh

Nhạc sĩ Nguyễn Cường tuổi 82 tập thể dục 3 tiếng/ngày, chia sẻ về vợ kém 19 tuổiỞ tuổi 82, nhạc sĩ Nguyễn Cường vẫn phong độ và tếu táo nói rằng xấu hổ khi bị cho là già.