Hoàn cảnh sáng tác và cảm nhận về ca khúc “Chờ Người” – Mối tình mộng tưởng và tuyệt vọng của nhạc sĩ Lam Phương

Hầu hết trong số hàng trăm ca khúc nổi tiếng của nhạc sĩ Lam Phương là những bài tình ca, được viết cho những bóng hồng đã đi qua đời ông. Một trong số các bóng hồng đó, là niềm cảm hứng để nhạc sĩ sáng tác nhiều bài hát nhất, chính là danh ca Bạch Yến, với rất nhiều bài nhạc vàng nổi tiếng Tình Bơ Vơ, Tiễn Người Đi, Tình Chết Theo Mùa Đông, và Chờ Người:

Chờ em chờ đến bao giờ
mấy thu thuyền đã xa bờ
nhiều đêm cô đơn nhìn cây trút lá
buồn quá cơn mưa hắt hiu
đưa hồn về trong cô liêu

Trong cuộc trò chuyện trên Jimmy Show, danh ca Bạch Yến nói rằng cô đã gặp nhạc sĩ Lam Phương tại đài phát thanh Pháp Á từ trước năm 1954, khi cô mới được 10-11 tuổi, đạt giải nhất cuộc thi hát của Pháp Á tổ chức và được đài này mời cộng tác, còn nhạc sĩ Lam Phương lúc đó vẫn là một nhạc sĩ trẻ đầy triển vọng.

Một thời gian sau, khi tên tuổi nhạc sĩ Lam Phương vang xa khắp nơi với những ca khúc Trăng Thanh Bình, Nhạc Rừng Khuya… thì Bạch Yến lại bỏ ca hát để mưu sinh bằng nghề biểu diễn mô tô bay.

Năm 1956, Bạch Yến đi hát trở lại ở phòng trà và bắt đầu nổi tiếng vào năm 1957 với bài Đêm Đông. Một vài năm sau, nhạc sĩ Lam Phương có mang lễ sang nhà để hỏi cưới Bạch Yến, nhưng vì cô còn quá nhỏ, chỉ mới 16,17 tuổi nên mẹ của cô chưa đồng ý. Thời gian này nhạc sĩ Lam Phương là 1 người đẹp trai, lãng tử và nổi tiếng nên rất đào hoa.

Sau khi hỏi cưới Bạch Yến không thành, năm 1959 nhạc sĩ Lam Phương đã lập gia đình với nữ ca sĩ – kịch sĩ nổi tiếng Túy Hồng, dù vậy nhưng ông vẫn tiếc hoài mối tình vuột mất, nên niềm thương dành cho Bạch Yến vẫn còn dài đến nhiều năm về sau. Còn danh ca Bạch Yến thì nói rằng mối quan hệ của cô với nhạc sĩ Lam Phương chưa bao giờ được xem là chuyện tình đúng nghĩa, vì lúc đó cô còn quá nhỏ, chưa nghĩ đến chuyện lấy chồng. Nhưng cô cũng cảm mến Lam Phương như một người bạn, như một mối tình học trò trong sáng và không có hồi kết.

Khi nghe tin Lam Phương cưới vợ, Bạch Yến nói rằng cô cũng bất ngờ và cảm thấy buồn, một nỗi buồn hụt hẫng của thiếu nữ vừa lớn lên đã cảm nhận được sự vô duyên trong tình cảm. Nhưng có lẽ tình cảm chưa đủ lớn để cô phải dằn vặt đau khổ.

Sau khi Lam Phương cưới vợ 2 năm, Bạch Yến lên đường sang Pháp du học, bỏ lại những vinh quang trong sự nghiệp ca hát mà cô đã đạt được đỉnh cao khi tuổi đời còn rất trẻ. Từ đó, với sự nhạy cảm của một nghệ sĩ đa tình, nhạc sĩ Lam Phương đã viết hàng loạt ca khúc dành cho Bạch Yến, trong đó có bài Chờ Người, như là để chờ đợi mong ngóng người tình bé nhỏ ở phương trời xa xôi:

Tình anh lạc chốn mê rồi
nhớ chăng người cũng đi rồi
ngày vui mang theo một cơn gió lốc
lệ thắm không vơi cứ tuôn
ai còn nhớ đâu mà thương…

Elvis Phương hát trước 1975

Khi nhạc sĩ viết “tình anh lạc chốn mê”, thì có nghĩa là ông cũng biết rằng đó là một mối tình mê đắm nhưng lạc lõng và không thể nào có hồi kết. Người đã đi và mang theo hết những ngày vui qua nhanh như một cơn lốc.

Thôi em ra đi về nơi xứ xa
“Đêm Đông” cô đơn buồn cho kiếp không nhà
lạnh giá rét buốt đời bạc phước không chồng
chỉ còn lại nhớ mong.

Trong đoạn nhạc này, nhạc sĩ nhắc đến Đêm Đông, là bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, như là một cách trực tiếp để nhắc đến Bạch Yến, nhắc về ca khúc đã gắn liền với tên tuổi của cô từ năm 15 tuổi ở phòng trà Kim Sơn – Sài Gòn. Bài Đêm Đông nói về một lữ khách cô đơn không nhà, và hoàn cảnh trong bài hát được sáng tác từ cuối thập niên 1930 này như đã vận vào cuộc đời Bạch Yến vào hơn 20 năm sau đó, khi cô phải tha hương một kiếp không nhà, lạnh giá và rét buốt.

Bạch Yến từng kể lại hoàn cảnh đó như sau: “Lúc đó tôi mới thấy mình giống hoàn cảnh cô kỹ nữ trong ca khúc Đêm Đông. Một mình nơi đất khách, nhất là những đêm đi diễn về, cô quạnh trong cái lạnh, trong sự vắng lặng của bóng đêm, thèm nghe một câu tiếng Việt cũng không có được. Buồn lắm”.

Mười năm trời chẳng thương mình
để anh thành kẻ bạc tình…

Mười năm là thời gian quá dài cho một cuộc tình chờ đợi, kể từ lúc cô nàng ca sĩ bé nhỏ ra đi cho đến lúc bài hát Chờ Người ra đời đầu thập niên 1970. Lúc đó nhạc sĩ đã cưới vợ nên tự nhận là “để anh thành kẻ bạc tình” với người yêu trong mộng tưởng. Và có lẽ ông cũng đã trở thành kẻ “bạc tình” với chính người vợ yêu thương của mình, ít nhất là ở trong bài hát, vì đã nguyện chờ đợi người tình xa đến muôn đời:

cầu xin cho mây về vui với gió
dù có qua bao đắng cay
muôn đời anh vẫn chờ em

Mời bạn nghe một phiên bản Chờ Người của ca sĩ Túy Hồng thu âm trước 1975. Túy Hồng cũng chính là người vợ đầu tiên mà nhạc sĩ Lam Phương cưới năm 1959, sau này cũng là một người bạn thân của danh ca Bạch Yến.

Bài: Đông Kha
Bản quyền bài viết của nhacxua.vn