‘Thỏ ơi!’ của Trấn Thành – 1 câu chuyện hay khiến tôi phải ngẫm

Các phim Tết ra rạp năm nay, bộ phim Thỏ ơi! của Trấn Thành hiện đang giành thế áp đảo so với 3 đối thủ còn lại là Nhà ba tôi một phòng, Báu vật trời cho và Mùi phở. Tính tới 11h trưa ngày 19/2, bộ phim Thỏ ơi! sau 2,5 ngày công chiếu chính thức đã đoạt doanh thu 96 tỷ đồng theo thống kê doanh thu độc lập Box Office Vietnam. VietNamNet xin được đăng các bài viết của các nhà phê bình, các độc giả đã xem bộ phim Thỏ ơi! để có những góc nhìn đa chiều về bộ phim này.

* Bài viết thể hiện góc nhìn riêng của tác giả

5 năm qua từ khi bắt đầu xem phim của đạo diễn Trấn Thành mỗi mùa Tết, trong tôi là là những cảm xúc tóm tắt lại là: chê – khen – rất khen – chê dữ. Năm nay là “khen”. Một bộ phim hay, một câu chuyện hay khiến tôi phải ngẫm.

Bộ tứ báo thủ năm ngoái là một bước lùi sau một Mai quá tinh tế, giàu tính điện ảnh, nhẹ nhàng và không vồn vã, ồn ào. Khách quan mà nói, Bộ tứ báo thủ có chuyển mình sang một đề tài mới chưa có trong phim của Trấn Thành trước đó: hôn nhân. Bộ tứ báo thủ muốn kể một câu chuyện về sự bí bách, cô đơn trong hôn nhân, sự tin tưởng, ngờ vực, đau, hận và có cả màu sắc thái nhân cách – kiểu tình yêu có thể đáng sợ đến mức nào.

Tuy nhiên, điều khiến Bộ tứ báo thủ trở thành một phim dở là vì phim chọn sai góc nhìn, kể một câu chuyện nghiêm túc từ một góc nhìn thiếu nghiêm túc của 4 nhân vật phụ (Bộ tứ). Vì muốn tạo ra một phim hài cho khán giả, Bộ tứ báo thủ tự thỏa hiệp và đánh đổi chính sức nặng của đề tài. Đó là lý do vì sao khi xem 30 phút đầu, tôi thấy chạm bởi vấn đề nhưng bắt đầu từ hồi 2, mọi thứ bị gãy. Khán giả bị ép đặt bản thân vào 4 nhân vật nhiều chuyện, lố, xen vào đời tư của người khác một cách thái quá và làm hỏng mọi thứ.

Ở Thỏ ơi!, Trấn Thành thực sự mạnh dạn dẹp bỏ được thể loại hài trong bộ phim mới này. Không còn đặt khán giả vào vị trí của những báo thủ tò mò, tọc mạch, gây khó chịu mà đặt chúng ta vào vị thế những người thích đánh giá chuyện yêu đương, thích soi xét đời sống hôn nhân và thích đưa lời khuyên cho người đang bế tắc tình cảm. Khán giả được là chính họ, được khơi gợi cái bản năng nguyên thủy của họ: sự trên cơ đạo đức (moral superiority).

Phim giới thiệu nhân vật chính Hải Linh làm người dẫn chương trình một talkshow có tên Chị bờ vai, chuyên đưa ra lời khuyên tình cảm cho những khách mời gặp phải vấn đề tình yêu, hôn nhân. Chương trình có concept (ý tưởng chủ đạo) là mặt nạ, giúp khách mời ẩn danh để tự nhiên giao tiếp hơn. Điều này cũng nói lên bản chất của chương trình: vỏ bọc là liệu pháp tâm lý (therapy), chữa lành, giải phóng, thông suốt nhưng bản chất là một màn trình diễn để chiêm ngưỡng (spectacle) – một thứ để nhìn, để xem, để ngắm và để phán xét, đánh giá. Khán giả xem phim chính là khán giả của Chị Bờ vai.

Chúng ta không chỉ được mời vào một talkshow tình yêu mà đang là bồi thẩm đoàn của một phiên tòa hôn nhân.

Sau khi yên vị, chúng ta được nghe câu chuyện của tổng cộng 3 cặp đôi trên phim. Một cặp đôi mà vợ lấn lướt, bạo hành tinh thần, thóa mạ chồng. Một cặp đôi có người đàn ông bị ám ảnh, có dấu hiệu của tâm bệnh, thao túng, thích dằn vặt người yêu. Một cặp đôi có vỏ bọc hoàn hảo.

Phim có cách xử lý (treatment) đi theo lát cắt của từng nhân vật (nhưng vẫn nhắc khán giả nhớ họ là bồi thẩm đoàn) để họ làm người dẫn truyện không đáng tin (unreliable narrator). Chính họ thao túng câu chuyện, che giấu một nửa sự thật để khán giả lạc vào một mê trận của yêu, hận, lừa dối, ghen tuông.

Sự thật từng lớp được bóc tách, đẩy các nhân vật vào thế ngặt nghèo, còn khán giả vỡ lẽ nhiều phen vì đã vội đánh giá một phần của câu chuyện. Qua đó, nhân vật cũng có những giây phút lột bỏ mặt nạ của họ. Bên dưới đó là tổn thương và sang chấn liên thế hệ, khi cách họ hành xử trong tình yêu bị ảnh hưởng nhiều từ những người gần gũi nhất của họ. Bên dưới đó còn là tâm bệnh và những phức cảm sinh ra vì thiếu sự giao tiếp. 

Nghe có vẻ lắt léo, nhưng Thỏ ơi! vẫn có kịch bản vững nhịp, có biến cố (catalyst) đẩy mọi thứ vào guồng quay, có phần vui vẻ và thử thách (fun & games) cuốn hút, có trung điểm (midpoint) tạo chiến thắng giả, có giây phút lộ diện kẻ thù nguy hiểm (bad guys close in) và hồi 3 thật sự có một pháo đài sẽ sụp đổ (storm the castle).

Dĩ nhiên, tới giây phút cuối cùng chúng ta sẽ có được lời phán quyết cuối cùng của ‘thẩm phán’ Hải Linh. Chúng ta thấy được sự phát triển của một nhân vật, sự thay đổi của một con người và thông điệp chốt hạ đơn giản mà xuất sắc: đừng vinh danh đạo đức cá nhân để khuyên bảo hay phán xét bất kỳ ai.

3 cặp đôi tôi liệt kê ở trên dần dà thay đổi theo những chiều hướng thú vị. Lần đầu tiên trong điện ảnh Việt, tôi thấy nam tính bị thách thức đa chiều đến vậy. Có thể tùy quan điểm cá nhân chúng ta đồng tình hay không đồng tình nhưng tôi thích cách phim đặt ra vấn đề về người chồng chấp nhận thua kém vợ, lùi về sau để được vợ che chở, thay vì lấy lý do đó để làm cái cớ cho ngoại tình và cám dỗ.

Anh thích được em che chở lắm!

Câu thoại của một người đàn ông trong số 3 cặp đôi ở trên có lẽ là câu thoại tôi thích nhất phim.

Vẫn có nhiều điều tôi chưa ưng hoặc ước phim có thể làm tốt hơn nhưng Thỏ ơi! là một phim thú vị. Lẽ ra phim có thể làm thuần phim giật gân (thriller) hoặc làm thuần hẳn phim tâm lý chiều sâu (psychological drama). Nhưng kết hợp được 2 thể loại này thật sự tài tình. Phim giật gân (thriller) đòi hỏi cách kể khéo léo, lần giở và cách dựng nhiều tính toán. Phim tâm lý chiều sâu (psychological drama) lại đòi hỏi những đối thoại nặng tâm lý, cho thấy mâu thuẫn sâu sắc bên trong nội tâm con người. Hai thể loại này dễ triệt tiêu điểm mạnh của nhau hoặc lê thê hoặc vội vã và nhanh quá. Thỏ ơi! là sự cân bằng vừa đủ.

Hậu trường phim “Thỏ ơi!”:

* Độc giả có thể chia sẻ cảm nhận của mình về phim ”Thỏ ơi” và quan điểm của bạn không nhất thiết phải trùng với bài viết đã đăng trên VietNamNet. Mọi ý kiến xin gửi về email [email protected]