Trong những khoảnh khắc học trò Việt Nam bước lên bục vinh quang tại các cuộc thi piano quốc tế, ánh đèn sân khấu thường chỉ gọi tên người biểu diễn nhưng phía sau những tràng pháo tay, phía sau những tấm huy chương lấp lánh ấy, luôn có một dáng hình lặng lẽ đứng ngoài ánh đèn. Đó là PGS.TS. Nguyễn Huy Phương – Bí thư Đảng ủy Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam – người thầy đã chọn cho mình con đường âm thầm nhưng bền bỉ suốt nhiều thập kỷ.
Trong khi không ít nghệ sĩ tìm đến hào quang sân khấu như một đích đến tự nhiên của nghề nghiệp, anh lại lựa chọn quay trở về với phòng tập. Ở đó không có ánh đèn rực rỡ, chỉ có những buổi học kéo dài, những giờ làm việc miệt mài và sự kiên nhẫn được thử thách qua từng ngày.
PGS.TS Nguyễn Huy Phương bắt đầu đồng hành từ những nốt nhạc đầu tiên cùng các em nhỏ mới 5, 6, 7 tuổi, đặt từng nền móng rất sớm cho kỹ thuật, tư duy và kỷ luật. Hành trình ấy kéo dài qua nhiều năm, đi cùng học trò từ những ngày chập chững bên cây đàn cho tới khi các em trưởng thành, bước vào giảng đường đại học, thậm chí tiếp tục học lên cao học và theo đuổi con đường chuyên nghiệp.
Với PGS.TS Nguyễn Huy Phương, dạy piano không chỉ là truyền đạt kỹ thuật biểu diễn. Anh đặc biệt chú trọng xây dựng cho học trò bản lĩnh tâm lý, khả năng làm chủ sân khấu và tư duy âm nhạc dài hạn. Bởi theo anh, nếu chỉ chăm chú vào thành tích, học trò có thể bùng nổ sớm nhưng dễ hụt hơi; nếu chỉ giỏi kỹ thuật, các em có thể chơi đúng nhưng chưa chắc đã đứng vững trước áp lực khắc nghiệt của các sân chơi quốc tế. Chính vì vậy, mỗi buổi học kéo dài không đơn thuần là thêm thời gian luyện tập mà là thêm một lớp nền tảng để học trò đủ vững vàng đi đường dài.
Nguyễn Huy Phương được phong Phó Giáo sư năm 2015.
Anh cho rằng hạnh phúc lớn nhất của một người thầy là được nhìn thấy học trò chinh phục những đỉnh cao mới. Những “đỉnh cao” ấy không chỉ được đo bằng huy chương mà còn bằng sự trưởng thành trong tư duy, khả năng tự lập trên con đường nghệ thuật và thái độ nghiêm túc với nghề. Từ triết lý ấy, nhiều thế hệ học trò đã từng bước bước ra thế giới với tâm thế tự tin và chuẩn mực.
Điều đó được minh chứng rõ nét qua thành tích của các học trò tại những cuộc thi piano uy tín trong nước và quốc tế. Có thể kể đến Nguyễn Hà Uyên với huy chương Vàng tại Asia International Piano Competition ở Seoul, tiếp đó là các giải thưởng tại Cuộc thi Piano Quốc tế Hà Nội và Medan International Piano Competition, cho thấy sự cạnh tranh khắt khe ở các sân chơi khu vực và châu Á.
Vũ Hoàng Cương ghi dấu ấn tại China – ASEAN Youth Piano Competition, Chopin Piano Competition tại Bangkok và được trao Giải thưởng Đặng Thái Sơn dành cho thí sinh Việt Nam xuất sắc, một sự ghi nhận không chỉ về kỹ thuật mà còn về tư duy nghệ thuật. Bùi Khánh Linh từng giành giải Nhất tại China – Asian Teenagers’ Piano Competition, trong khi Phan Ánh Minh liên tiếp đạt giải cao tại các cuộc thi mang tính hàn lâm châu Âu như Feurich tại Vienna và Flame tại Paris.
Nổi bật trong số đó là Nguyễn Đức Kiên với chuỗi giải thưởng kéo dài nhiều năm tại các cuộc thi lớn như Asia International Piano Competition, Chopin Piano Competition, China–ASEAN Youth Piano Competition, Steinway Youth Piano Competition và đặc biệt là giải Nhất Cuộc thi Piano Quốc tế lần thứ sáu tại Fujairah, Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, năm 2025. Đây đều là những sân chơi có mức độ cạnh tranh cao, quy tụ thí sinh đến từ các quốc gia có truyền thống đào tạo piano mạnh, đòi hỏi sự toàn diện cả về kỹ thuật, phong cách và tâm lý biểu diễn.
Mạch nối ấy tiếp tục được viết tiếp bởi thế hệ rất trẻ. Đầu tháng 2/2026, Minh Vũ mới 7 tuổi đã giành huy chương vàng tại Cuộc thi Piano Quốc tế Fujairah lần thứ 7, bảng dành cho lứa tuổi nhỏ. Ở độ tuổi mà việc giữ tập trung và làm chủ sân khấu đã là một thách thức lớn, thành tích ấy cho thấy sự khởi đầu sớm của một lộ trình được xây dựng bài bản, nghiêm túc và đúng hướng.
Nhìn vào những gương mặt đã và đang đứng trên bục vinh quang, có thể thấy rõ rằng những huy chương ấy không đến từ sự ngẫu nhiên. Chúng được hình thành từ phòng tập, từ những buổi học kéo dài, từ sự kiên nhẫn và chuẩn mực của một người thầy chấp nhận đứng sau ánh đèn để học trò được đứng phía trước.
Giá trị lớn nhất mà PGS.TS Nguyễn Huy Phương để lại không nằm ở số lượng huy chương vàng mà ở việc anh đã góp phần kiến tạo một hệ giá trị đào tạo piano bền vững cho Việt Nam. Đó là đào tạo để hội nhập, để đứng vững và để đi xa. Trong dòng chảy âm nhạc hôm nay, khi thành tích có thể đến rất nhanh rồi cũng dễ bị lãng quên, sự lặng thầm, bền bỉ và chuẩn mực của người thầy ấy chính là nền móng vững chắc nhất để piano Việt Nam tiếp tục hiện diện một cách đĩnh đạc trên bản đồ âm nhạc thế giới.
