Không chỉ là những vị tướng với bề dày cống hiến cho lực lượng vũ trang nhân dân, 3 nhạc sĩ mang quân hàm Thiếu tướng: Trần Gia Cường, Nguyễn Xuân Thủy và Đức Trịnh còn là những nghệ sĩ tài hoa, góp phần làm giàu đời sống tinh thần bằng những giai điệu thấm đẫm tình người, tình quê hương và chất lính.
Nhà giáo Ưu tú Đức Trịnh là một trong những nhạc sĩ mang hàm tướng đầu tiên trong lịch sử giữ chức Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam (nhiệm kỳ 2020-2025). Sinh năm 1957 tại Bắc Giang, ông bước vào chiến trường từ năm 16 tuổi.
Những năm tháng chiến trường không chỉ là ký ức mà trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt trong sáng tác của ông. Các ca khúc như: Miền xa thẳm, Ước mong người lính, Tình yêu người lính… đều mang đậm dấu ấn trải nghiệm, nơi người lính hiện lên vừa kiên cường vừa lãng mạn.
Âm nhạc với Đức Trịnh là nơi cân bằng giữa chất thép của quân ngũ và chất tình của người nghệ sĩ. Ông từng chia sẻ, khi hòa mình vào âm nhạc, con người trở nên tự do, được sống thật với cảm xúc.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục theo học sáng tác tại Nhạc viện Hà Nội, rồi trở thành giảng viên, sau đó là Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Năm 2012, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.
Không chỉ thành công trong sáng tác, nhạc sĩ Đức Trịnh còn có đóng góp lớn trong công tác quản lý và phát triển âm nhạc khi giữ cương vị Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam từ năm 2022.
Cuộc đời ông cũng nhiều thăng trầm, đặc biệt trong chuyện tình cảm. Nhưng chính những trải nghiệm ấy lại làm nên chiều sâu trong âm nhạc, nơi mỗi giai điệu đều chứa đựng những suy tư, chiêm nghiệm về cuộc sống.
Sinh năm 1955, Thiếu tướng – nhạc sĩ Trần Gia Cường – nguyên Cục trưởng Cục Đối ngoại (Bộ Công an) là sĩ quan chuyên ngành an ninh đầu tiên được kết nạp vào Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2000. Xuất thân từ một gia đình giàu truyền thống cách mạng tại Hà Đông, năm 6 tuổi, ông được tuyển vào lớp piano hệ 11 năm tập trung đầu tiên của Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Sau đó ông gia nhập lực lượng công an.
Nhiều năm gắn bó với ngành công an, Trần Gia Cường không chỉ là một vị tướng mà còn là người nghệ sĩ mang trong mình tâm hồn nhạy cảm, luôn biết lắng nghe và ghi lại những rung động của đời sống chiến sĩ. Ông sáng tác hơn 50 ca khúc, nhiều bài trở thành tiếng lòng của lực lượng công an như: Chúng tôi là chiến sĩ công an Việt Nam, Bài ca người cảnh sát giao thông, Nỗi nhớ Hà Nội, Nghe tiếng loa quê hương…
Những sáng tác của ông không cầu kỳ về ca từ nhưng giàu cảm xúc, gần gũi với đời sống thực. Chính những năm tháng công tác tại biên giới Lạng Sơn, chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của đồng đội đã trở thành chất liệu sống để ông viết nên những ca khúc chân thành, sâu lắng.
Không dừng lại ở âm nhạc, Thiếu tướng Trần Gia Cường còn là một nghệ sĩ điêu khắc độc đáo. Từ những gốc cây, rễ cây tưởng chừng vô tri, ông tạo nên những tác phẩm mang hơi thở nghệ thuật như Thánh Gióng, Quan Công, Khát vọng, Vũ điệu Tây Nguyên. Triển lãm Dị mộc năm 2012 từng gây tiếng vang, cho thấy một thế giới sáng tạo đa chiều của người nghệ sĩ – chiến sĩ.
Ông từng chia sẻ, mỗi tác phẩm âm nhạc hay điêu khắc đều là phù sa của đời sống được chắt lọc qua năm tháng. Với ông, nghệ thuật chính là một cách để tri ân cuộc đời và đồng đội – những người đã cống hiến tuổi trẻ cho sự bình yên của đất nước.
Thiếu tướng – nhạc sĩ Nguyễn Xuân Thủy đại diện cho lớp nghệ sĩ trưởng thành trong môi trường quân đội hiện đại, nơi kỷ luật và sáng tạo cùng song hành. Sinh năm 1970 tại Hà Tĩnh trong một gia đình không có truyền thống âm nhạc, con đường đến với nghệ thuật của ông bắt đầu từ những trải nghiệm rất giản dị, từ một chiếc máy quay đĩa cha mang về hay những lần được thưởng nghe nhạc khi học tốt.
Từ một cậu bé say mê âm thanh, Nguyễn Xuân Thủy sớm bộc lộ năng khiếu và được đào tạo bài bản trong môi trường quân đội từ năm 13 tuổi. Chính môi trường này đã định hình phong cách của ông: kỷ luật, nghiêm túc nhưng vẫn giàu cảm xúc.
Âm nhạc của Nguyễn Xuân Thủy mang đậm hồn cốt miền Trung, kết hợp giữa chất dân gian và tinh thần người lính. Những ca khúc như: Về Hà Tĩnh người ơi, Hành trang người lính hát, Bình minh biên giới, Đến với Trường Sa… không chỉ được yêu thích trong quân đội mà còn lan tỏa rộng rãi trong công chúng.
Đặc biệt, ca khúc Dậy về thôi đồng đội ơi viết để tưởng nhớ 13 chiến sĩ hy sinh tại Rào Trăng đã chạm đến trái tim nhiều người bởi sự chân thành và xúc động.
Không chỉ sáng tác, Nguyễn Xuân Thủy còn là một nhà giáo tận tâm. Hơn 20 năm giảng dạy tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, ông đã đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ tài năng. Năm 2014, ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú, ghi nhận những đóng góp cho sự nghiệp giáo dục nghệ thuật.
Từng giữ cương vị Hiệu trưởng nhà trường (2017-2023) và Phó Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị, Quân đội nhân dân Việt Nam, ông vẫn luôn nhấn mạnh: một tác phẩm âm nhạc phải xuất phát từ trái tim nhân văn, từ sự rung cảm thật sự với cuộc sống.
Ca sĩ Lan Anh thể hiện “Miền xa thẳm” (sáng tác: nhạc sĩ Đức Trịnh)
