Câu chuyện đằng sau bài nhạc phổ thơ “Trên Ngọn Tình Sầu” (Từ Công Phụng – Du Tử Lê)

18/01/2025.


“Trên Ngọn Tình Sầu” là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Từ Công Phụng, phổ từ bài thơ mang tên “67, Khúc Thêm Cho Huyền Châu” của cố thi sĩ Du Tử Lê.

Từ mối tình không thành với cô gái mang tên Huyền Châu vào thập niên 1960, nhà thơ áo lính Du Tử Lê đã mang nặng một nỗi niềm bơ vơ, đồng thời nhớ về cảm giác tương tự ở thời thơ ấu đã xa. Tất cả điều đó được ông ghi lại trong bài thơ này.

Huyền Châu là mối tình của Du Tử Lê khi ông ở tuổi mới đôi mươi, khi đó dù tình yêu chưa thực sự sâu sắc, nhưng ông mang theo cả một đời. Sau này đã có gia đình, Du Tử Lê vẫn nhiều lần nhắc tới Huyền Châu với một sự trân trọng lớn, thậm chí còn để hình của cô trên giá sách tại phòng riêng.

Hình cô Huyền Châu trên giá sách của Du Tử Lê

Sau mối tình không thành với Du Tử Lê, cô Huyền Châu sống một mình không lập gia đình cho đến khi qua đời năm 2011.

Bài thơ gốc được đặt tên là “67, Khúc Thêm Cho Huyền Châu”, một cái tên khá riêng tư, với số 67 là thời điểm bài thơ ra đời năm 1967.


Tuấn Ngọc hát

Khoảng vài năm sau đó, khi nhạc sĩ Từ Công Phụng phổ nhạc xong cho bài thơ này, chưa đặt tên ngay cho bài hát mà hẹn nhà thơ Du Tử Lê ra tiệm cà phê La Pagode ở góc đường Tự Do – Lê Thánh Tôn, một địa điểm quen thuộc của giới văn nghệ sĩ miền Nam thời đó. Nhạc sĩ Từ Công Phụng hát bài nhạc vừa sáng tác xong và đề nghị Du Tử Lê đặt một tựa đề khác cho ca khúc, để nó không quá riêng tư như tựa đề bài thơ gốc.

Nhạc sĩ Từ Công Phụng và thi sĩ Du Tử Lê – Hai tác giả của Trên Ngọn Tình Sầu

Thi sĩ Du Tử Lê kể lại, khi đó ông bâng quơ nhìn ra công viên Chi Lăng ngay đối diện quán cà phê, nơi có những cây cổ thụ ở góc đường Tự Do – Lê Thánh Tôn, nhớ lại những ngày buồn bã vì chuyện tình với Huyền Châu, với những năm tháng nắng, mưa chỉ có một mình, ông chọn cái tên “Trên Ngọn Tình Sầu” cho bài hát.

Quán cafe La Pagode và hàng cây cổ thụ ở góc đường Tự Do – Lê Thánh Tôn, nơi khởi nguồn cho cái tên Trên Ngọn Tình Sầu

Từ một bài thơ 8 chữ khá dài của Du Tử Lê, nhạc sĩ Từ Công Phụng đã rút gọn lại thành bài hát, nhưng vẫn giữ được nội dung cơ bản và những câu chữ “đắt giá” nhất của thơ, với cách dùng chữ rất đặc biệt, như “bầy sẻ cũ hom hem”, “lá oan khiên lả tả mái hiên người”, “môi thâm khô từ thuở định xin hôn”, “con dế buồn ƭự ƭ ử giữa đêm sương”…

Trước năm 1975, ca sĩ Thanh Lan và Xuân Sơn đã hát Trên Ngọn Tình Sầu, nhưng được  yêu thích nhất vẫn là qua tiếng hát Tuấn Ngọc sau 1975. Ngoài ra bài hát còn được chính tác giả Từ Công Phụng trình bày, các bạn có thể nghe lại sau đây:


Từ Công Phụng hát

Lời bài hát Trên Ngọn Tình Sầu:

Trong câu chuyện đã ghi ở bên trên, nhà thơ Du Tử Lê có nhắc đến những ngày buồn bã vì chuyện tình với Huyền Châu, và câu chuyện này đã được ông kể rất chi tiết lúc sinh thời.

Đó là năm 1962, Du Tử Lê 20 tuổi, đang theo hoc trường bộ binh Thủ Đức. Trong một lần được phân công đi cùng với nhà thầu để mua nhu yếu phẩm cho trường ở chợ Cầu Ông Lãnh. Trước khi đi ngang qua căn nhà mặt tiền số 112 bis Bến Chương Dương (nay là đại lộ Võ Văn Kiệt), người sĩ quan đi cùng nói với Du Tử Lê là trong căn nhà đó có một cô bán kẹo rất xinh và thách đố vào nói chuyện để làm quen.

Dù nhút nhát từ nhỏ, nhưng lần đó Du Tử Lê đánh bạo nhận lời. Ông kể lại:

“Bước vào rồi, tôi thấy người con gái để tóc thề, khuôn mặt trái soan, mắt to, hơi lạnh, khá nghiêm nghị. Tôi chới với, không biết nói gì! Bèn hỏi mua một lạng ô mai cam thảo và thú thật với cô bán hàng rằng, ông sĩ quan, chỉ huy tôi, đố tôi vào, nói chuyện với cô…

Tôi nghĩ có thể cô bán hàng bất ngờ trước sự thật kia, nên đã mỉm cười, mời tôi ngồi xuống chiếc ghế duy nhất, bên ngoài tủ kính. Sau đấy, tôi im lặng, không biết nói gì thêm. Lát sau, tôi cầm bịch ô mai, đứng lên, xin kiếu, với lý do ông sếp chờ bên ngoài.

Tôi nhớ Huyền Châu cũng đứng dậy, nói là buổi sáng cô thường ra trông hàng cho mẹ. Mai mốt có dịp thì tôi cứ ghé vô, nếu thấy cô.”

Cuộc tình của họ bắt đầu nhẹ nhàng như vậy. Mọi thứ diễn ra một cách êm đềm trong vòng lễ giáo, họ thậm chí còn chưa nắm tay, thì phải đột ngột cách xa vì người cha của cô Huyền Châu vốn “kỳ thị” người Bắc di cư như Du Tử Lê. Một lần 2 người đang nói chuyện trước cửa tiệm thì cha của cô thình lình xuất hiện và vung tay tát Huyền Châu.

Cảm thấy tự ái của mình bị tổn thương trầm trọng, Du Tử Lê xô ghế đứng lên nói với người cha là Huyền Châu không có lỗi, kèm lời khẳng định: “Cháu xin hứa với bác sẽ không bao giờ trở lại căn nhà này nữa!”

Thi sĩ Du Tử Lê thời trẻ

Thời gian sau, dù vẫn nhớ tới Huyền Châu, nhưng nỗi đau cũng dần nguôi ngoai, Du Tử Lê cũng nghĩ rằng với cuộc sống có nếp khép kín, cô Huyền Châu sẽ không muốn tiếp tục có liên hệ nào với ông nữa.

Sau đó nhiều năm, Du Tử Lê lập gia đình, rồi bất ngờ khi nghe thông tin rằng thời gian qua Huyền Châu đã cố gắng liên lạc với ông và tìm đến nhà, nhưng không được.

Năm 1967, ông viết bài thơ 67, Khúc Thêm Cho Huyền Châu. Vì sao lại là “khúc thêm”? Vì trước đó, ông đã viết nhiều “khúc” để tặng cho Huyền Châu lúc vẫn còn gặp nhau, và bài thơ này có thể xem là lần cuối cùng:

Cả trong bài hát và bài thơ có hình ảnh rất ấn tượng là “Con dế buồn…”. Tác giả Du Tử Lê đã giải thích như sau:

“Tôi dùng hình ảnh con dế vì nó gắn liền với tuổi thơ, nhất là tuổi thơ của thế hệ chúng tôi, mà thời gian đầu thì tôi ở nhà quê, con trai như chúng tôi thường hay chơi dế, đó là lý do thứ nhất.

Lý do thứ hai là trong hoàn cảnh của tôi, tôi có quá nhiều mặc cảm. Tôi sống rất khép kín, vì tôi dư một ngón tay, tôi bị một bàn tay 6 ngón. Cho nên thế giới của tôi khép kín, chỉ luẩn quẩn với mấy con thú; con dế là một trong những người bạn của tôi, thân thiết với tôi nhất trong suốt tuổi thơ của mình. Khi tôi nói là “con dế buồn тự тử giữa đêm sương” thì ý tôi muốn liên tưởng giữa cái tuổi thơ heo hút, cô độc của tôi, và gần như tôi không có tuổi thơ. Thế nên khi tôi viết là: “con dế buồn” thì tôi chỉ muốn nói là nó chấm dứt một cách tức tưởi, nếu không muốn nói là gần như không có”.


Thanh Lan hát

Xuân Sơn hát

Ngoài ca khúc Trên Ngọn Tình Sầu, có một ca khúc nổi tiếng khác được nhạc sĩ Từ Công Phụng phổ từ thơ Du Tử Lê, đó là Giữ Đời Cho Nhau, từ bài thơ mang tên Ơn Em:

Ơn em thơ dại từ trời
Theo ta xuống biển vớt đời ta trôi…

Bài: Đông Kha 
Bản quyền bài viết của nhacxua.vn





Theo Nhacxua.vn

Share:

Các bài viết khác:
Câu chuyện về 2 ca khúc “Thói Đời” (Trúc Phương) và “Trong Tầm Mắt Đời” (Tú Nhi) – Trong thói đời cười ra nước mắt…
Câu chuyện về 2 ca khúc “Thói Đời” (Trúc Phương) và “Trong Tầm Mắt Đời” (Tú Nhi) – Trong thói đời cười ra nước mắt…
[ad_1] Đầu thập niên 1960, ca sĩ Chế Linh bắt đầu nổi tiếng với dòng nhạc vàng cùng những ca khúc ông tự viết với bút danh là Tú Nhi....

Cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Nguyễn Hiền – Tác giả “Anh Cho Em Mùa Xuân”
Cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Nguyễn Hiền – Tác giả “Anh Cho Em Mùa Xuân”
[ad_1] Nhạc sĩ Nguyễn Hiền là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của làng nhạc miền Nam, với sự nghiệp sáng tác có hơn một trăm ca khúc, nổi...

Ca sĩ Ngọc Hạ – Tiếng hát đượm tình quê hương
Ca sĩ Ngọc Hạ – Tiếng hát đượm tình quê hương
[ad_1] Ca sĩ Ngọc Hạ tên thật là Nguyễn Kim Tuyến, sở hữu giọng hát mezzo-soprano cao và thường biểu diễn các ca khúc mang âm hưởng dân ca và...

Phim Việt chưa chiếu đã lập kỷ lục chấn động cõi mạng, cặp chính đẹp đôi xuất sắc còn bị đồn yêu nhau thật
Phim Việt chưa chiếu đã lập kỷ lục chấn động cõi mạng, cặp chính đẹp đôi xuất sắc còn bị đồn yêu nhau thật
[ad_1] Đường đua phim Việt chiếu Tết năm nay có 3 tác phẩm đổ bộ là Bộ Tứ Báo Thủ, Yêu Nhầm Bạn Thân và Nụ Hôn Bạc Tỷ. Hiện...

Cô Bé Bán Diêm và nỗi ám ảnh thời thơ ấu…
Cô Bé Bán Diêm và nỗi ám ảnh thời thơ ấu…
[ad_1] Tôi viết ca khúc Cô Bé Bán Diêm này có lẽ để trả nợ những ám ảnh thời thơ ấu của mình. Tôi còn nhớ mùa Giáng Sinh hồi...

Giành chức Quán quân Chị đẹp đạp gió, Tóc Tiên nói gì?
Giành chức Quán quân Chị đẹp đạp gió, Tóc Tiên nói gì?
[ad_1] Tối 25/1, Chung kết Chị đẹp đạp gió 2024 đã lên sóng với kết quả là 10 chị đẹp được vào nhóm thành đoàn. Trong đó, Tóc Tiên trở...

Vĩnh việt nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý – tác giả “Dư Âm”
Vĩnh việt nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý – tác giả “Dư Âm”
[ad_1] Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, tác giả của ca khúc tiền chiến nổi tiếng Dư Âm, vừa qua đời ở tuổi 94 tại nhà riêng ở Sài Gòn vào...

Hoa hậu Phan Kim Oanh cùng các chiến sĩ công an thăm gia đình khó khăn
Hoa hậu Phan Kim Oanh cùng các chiến sĩ công an thăm gia đình khó khăn
[ad_1] Hội thi Vui gói bánh chưng, tưng bừng đón Tết nhân dịp xuân Ất Tỵ 2025 nhằm giáo dục chính trị, truyền thống, nâng cao nhận thức cho cán...

Hình ảnh “nón lá” trong các ca khúc nhạc vàng nổi tiếng
Hình ảnh “nón lá” trong các ca khúc nhạc vàng nổi tiếng
[ad_1] Nón lá là hình ảnh thân thuộc với người phụ nữ Việt Nam từ ngàn xưa đến nay. Tuy nó mộc mạc, mong manh, có khi gợi nét lam...

Đôi nét về ca sĩ Khánh Ngọc – Giai nhân một thuở và những sóng gió cuộc đời
Đôi nét về ca sĩ Khánh Ngọc – Giai nhân một thuở và những sóng gió cuộc đời
[ad_1] Ca sĩ Khánh Ngọc sinh năm 1937, thành danh trong làng nhạc từ những năm giữa thập niên 1950 đến đầu thập niên 1960. Bà còn là một diễn...