Nhà hát Hồ Gươm làm được nhiều hơn kỳ vọng

Thiếu tướng, NSND Nguyễn Công Bẩy – Phó cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an), Giám đốc Nhà hát Hồ Gươm chia sẻ với PV VietNamNet chặng đường phát triển vượt bậc, sự chuyển mình của khán giả Việt Nam và khát vọng đưa nghệ thuật hàn lâm quốc tế đến gần hơn với công chúng sau 3 năm nhà hát đi vào hoạt động.

Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa từ nhà hát

– Bộ Công an phối hợp với UBND TP Hà Nội xây dựng và khánh thành Nhà hát Hồ Gươm cách đây 3 năm để phục vụ những chương trình nghệ thuật đặc biệt, mang lại luồng sinh khí mới cho nghệ thuật Việt Nam. Nhìn lại chặng đường đã qua, điều gì khiến ông cảm thấy tự hào nhất?

Có hai thành tựu lớn nhất khiến tôi tự hào. Thứ nhất, Nhà hát Hồ Gươm không chỉ được công chúng đón nhận mà còn trở thành điểm đến quen thuộc của công chúng yêu thích nghệ thuật hàn lâm. Đồng thời, nhà hát còn là địa điểm được lựa chọn để tổ chức các sự kiện chính trị trọng đại của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an.

Chúng tôi tự hào vì nhà hát có cơ sở vật chất đáp ứng đầy đủ những đòi hỏi khắt khe của nhiều loại hình nghệ thuật hàn lâm, những yêu cầu về nhân lực, vật lực để cung cấp cho các đối tác, các đơn vị tổ chức biểu diễn trong nước và quốc tế.

Thứ hai, qua 3 năm hoạt động, Nhà hát Hồ Gươm đã chủ động hợp tác và phối hợp thực hiện nhiều chương trình nghệ thuật có ý nghĩa chính trị và văn hoá sâu sắc. Đặc biệt, nhà hát đã nhận được sự tin tưởng, tín nhiệm từ các đối tác, các sao hạng A thế giới và nhiều dàn nhạc danh tiếng.

Rất nhiều nhà hát danh tiếng trên thế giới đã chủ động đề nghị ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Nhà hát Hồ Gươm như: Nhà hát Opera Hoàng gia Versailles, Pháp (năm 2023), Dàn nhạc Giao hưởng London (năm 2025), Nhà hát Massimo của Ý (năm 2025), Nhà hát Bolshoi, Belarus (năm 2026), Nhà hát Saint Petersburg, Nga (2026).

Chúng tôi đặt những mối quan hệ hợp tác lâu dài với Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Quốc gia Trung Quốc, Hiệp hội nghệ thuật biểu diễn thế giới… để có thể tổ chức được những chương trình tại Nhà hát Hồ Gươm cũng như đưa đoàn nghệ sĩ Việt Nam sang biểu diễn ở các nước.

– Nhà hát Hồ Gươm đã làm được những gì vượt qua kỳ vọng ban đầu sau 3 năm, thưa ông?

Những gì đạt được trong 3 năm qua đã vượt xa kỳ vọng của chúng tôi. Thật khó tưởng tượng khi những nhà hát hàng trăm năm tuổi sẵn sàng chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm, đưa nghệ sĩ về biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm. Có những nhà hát tin tưởng, sẵn sàng hợp tác và đặt niềm tin khi kết hợp cùng chúng tôi sản xuất những vở opera kinh điển của thế giới. Chúng tôi đã thành công khi thực hiện vở Carmen với 150 nghệ sĩ đến từ Pháp vào năm 2025 hay vào tháng 7 này, chúng tôi sẽ công diễn vở La Traviata với khoảng 100 nghệ sĩ đến từ Ý.

Với một thiết chế văn hóa mới ra đời, chưa có vị thế rõ nét trên bản đồ nghệ thuật thế giới nhưng sự chủ động mở rộng kết nối của Nhà hát Hồ Gươm cũng như việc các đối tác nhìn thấy tiềm năng phát triển ở nhà hát đã mở ra những mối quan hệ hợp tác lâu dài, vượt qua sự mong đợi của chúng tôi.

Chính sự linh hoạt từ khâu kết nối đến tổ chức biểu diễn đã làm cho sân khấu Nhà hát Hồ Gươm luôn sôi động với những đêm diễn đa dạng loại hình nghệ thuật. Điều đó không chỉ thu hút công chúng trong nước và quốc tế đến với nhà hát mà còn làm thay đổi quan niệm về thưởng thức nghệ thuật hàn lâm trong công chúng, đặc biệt là lớp trẻ. 

– Việc thu hút các chương trình nghệ thuật đỉnh cao mang lại doanh thu lớn, Nhà hát Hồ Gươm có hướng tới những giá trị lâu dài về thương hiệu, quảng bá văn hóa, du lịch?

Nhà hát hoạt động với nhiều mục tiêu đan xen. Dưới sự quản lý của Bộ Công an và định hướng chuyên môn của Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của chúng tôi là đảm bảo phục vụ xuất sắc các sự kiện chính trị được giao. Bên cạnh đó, bài toán tạo nguồn thu là bắt buộc để duy trì hoạt động lâu dài và đảm bảo đời sống cho cán bộ, nghệ sĩ.

Để phát triển và hội nhập, nhà hát luôn chú trọng xây dựng đa dạng nhiều loại hình nghệ thuật cùng với việc mở rộng hệ sinh thái thông qua việc gắn kết mật thiết với hoạt động du lịch, dịch vụ. Thực tế, nhiều khách quốc tế trong khối ASEAN thay vì bay sang châu Âu đã mua vé đến Hà Nội để thưởng thức các chương trình biểu diễn của chúng tôi.

Về chiến lược dài hạn, Bộ Công an sẽ là nòng cốt và nhà hát sẽ là đơn vị trực tiếp xây dựng một hệ sinh thái văn hóa đồng bộ, trong đó có việc xây dựng Bảo tàng Nghệ thuật. Việc xây dựng bảo tàng không chỉ là nơi bảo tồn những tư liệu quý mà qua đó giới thiệu tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước về lịch sử âm nhạc Việt Nam, lịch sử nghệ thuật hàn lâm thế giới. Đây vừa là nhiệm vụ chính trị tư tưởng, vừa là sản phẩm công nghiệp văn hóa mang lại nguồn thu bền vững để tái đầu tư.

– Trong quá trình đưa các đoàn nghệ thuật quốc tế chưa từng đến Việt Nam sang biểu diễn, nhà hát gặp phải những rào cản nào?

Rào cản lớn nhất là chúng ta phải thích nghi với các tiêu chuẩn quốc tế, nhất là đối với các nhà hát lâu đời ở châu Âu. Bản thân đội ngũ nghệ sĩ trong nước và cả khán giả đều cần thời gian để tiệm cận với những loại hình nghệ thuật đỉnh cao, đòi hỏi chúng tôi phải thiết lập những nền tảng giao lưu, đối thoại và tạo ra những sản phẩm để thu hút công chúng.

Khó khăn thứ hai là chi phí để có thể thực hiện được những tác phẩm lớn, có giá trị về lịch sử, nghệ thuật với những yêu cầu đòi hỏi sự khắt khe để đạt được chuẩn mực quốc tế, nhất là khi mời các dàn nhạc và nghệ sĩ hạng A thế giới đến Việt Nam biểu diễn thì không chỉ là kinh phí thù lao biểu diễn mà còn các dịch vụ đi kèm phải đủ tiêu chuẩn quốc tế dành cho họ.

Quan trọng hơn, các đối tác quốc tế luôn đặt câu hỏi: “Khán giả Việt Nam đã sẵn sàng tiếp cận nghệ thuật của chúng tôi hay chưa?”. Thật may mắn là qua thực tế hoạt động tại nhà hát, các thể loại kén người xem như ballet, opera hay nhạc kịch… khán giả Việt Nam đã chứng minh được khả năng thẩm thấu nghệ thuật một cách tinh tế. Sự đón nhận, hiểu biết và yêu thích từ công chúng đã xóa tan mọi lo âu ban đầu của các đối tác.

– Sự xuất hiện của các đoàn nghệ thuật quốc tế kéo theo nhu cầu lớn về dịch vụ, du lịch. Vậy Nhà hát Hồ Gươm sẽ xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa như thế nào?

Nếu không hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị và chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy Công an Trung ương, đó sẽ là tụt hậu. Nhà hát Hồ Gươm xác định nhiệm vụ và trọng trách tiên phong trong việc xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ. Vì thế, chúng tôi đã xin chủ trương nâng cấp toàn bộ hệ thống cơ sở vật chất của Nhà hát, số hoá dữ liệu hiện có.

Đặc biệt, nhà hát đang triển khai giai đoạn đầu của việc thành lập Dàn nhạc Giao hưởng Hồ Gươm, đồng thời cũng sẽ sớm cho ra mắt công chúng không gian Bảo tàng nghệ thuật kết hợp công nghệ thực tế ảo và hệ thống sân khấu nhỏ, để mở rộng hoạt động của nhà hát. Về dịch vụ, chúng tôi kết hợp với văn hóa ẩm thực, xây dựng các không gian nhà hàng đẳng cấp 5-6 sao để đáp ứng yêu cầu của du khách đến với nhà hát.

Mục tiêu là tạo ra đa dạng sản phẩm nghệ thuật phục vụ mọi lứa tuổi – từ thanh thiếu niên, trung niên đến du khách quốc tế. Việc phân loại nhu cầu thẩm mỹ để lên lịch biểu diễn phù hợp sẽ giúp nhà hát tạo ra doanh thu để có thể tái đầu tư sản xuất các chương trình nghệ thuật đỉnh cao. 

Chúng tôi cũng sẽ kết hợp với các công ty du lịch lữ hành để xây dựng kế hoạch hợp tác lâu dài, qua đó, thúc đẩy hoạt động quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam thông qua các sự kiện nghệ thuật, tham quan bảo tàng cũng như hưởng thụ ẩm thực tại nhà hàng – một không gian độc đáo mang sắc diện riêng tại Nhà hát Hồ Gươm.

Đầu tư cho văn hóa là khoản chi đúng, trúng và hướng tới tương lai

– Việc liên tục mời các đoàn quốc tế biểu diễn đã nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu ra sao, thưa ông?

Dù mới hoạt động 3 năm, việc chúng tôi dàn dựng thành công nhiều tác phẩm kinh điển đã khiến giới chuyên môn quốc tế chú ý. Các đối tác nước ngoài ghi nhận Việt Nam đã có một thiết chế văn hóa đạt chuẩn mực, qua đó đánh dấu sự hiện diện rõ nét của chúng ta trên bản đồ nghệ thuật thế giới.

Đặc biệt, vừa qua tôi đã báo cáo các cấp có thẩm quyền để Nhà hát Hồ Gươm chính thức gia nhập Liên minh các nhà hát thế giới (gồm gần 40 nhà hát quy mô toàn cầu). Thông qua liên minh này, khán giả Việt Nam có thể xem trực tiếp các buổi diễn đỉnh cao từ châu Âu hay Bắc Kinh (Trung Quốc) ngay tại Nhà hát Hồ Gươm. Ngược lại, trong các phiên của Việt Nam, chúng tôi sẽ trình diễn và giới thiệu nghệ thuật, nhạc cụ truyền thống của dân tộc tới công chúng của hơn 40 quốc gia thành viên. Đây là minh chứng khẳng định nghệ thuật Việt Nam hoàn toàn có thể sánh vai với thế giới.

Mọi hoạt động giao lưu quốc tế cuối cùng đều hướng tới mục tiêu cốt lõi: quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam. Tận dụng tối đa vị thế và cơ sở vật chất hiện có, đặc biệt là thông qua Dàn nhạc Giao hưởng Hồ Gươm, chúng tôi lồng ghép tinh thần yêu nước và bản sắc dân tộc vào các tác phẩm nghệ thuật. Nhà hát đã lên kế hoạch tổ chức định kỳ theo tháng, quý các chương trình nghệ thuật truyền thống để giới thiệu văn hóa Việt Nam ra thế giới.

– Từng có ý kiến cho rằng nguồn kinh phí xây dựng Nhà hát Hồ Gươm rất lớn. Tuy nhiên, sau 3 năm hoạt động, nhiều người lại nhận định đây không phải là “chi tiêu” mà là “đầu tư” cho sự tăng trưởng. Quan điểm của ông thế nào?

Tôi hoàn toàn đồng tình! Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Văn hóa là sức mạnh nội sinh, được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và quốc phòng an ninh. Nếu một dân tộc đánh mất văn hóa là đánh mất tất cả.

Việc đầu tư ngân sách để xây dựng một nhà hát hiện đại mang lại những giá trị tinh thần vô giá cho nhân dân và định vị hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Do đó, đầu tư cho nghệ thuật dù tốn kém nhưng là khoản đầu tư đúng, trúng và hướng tới tương lai.

Nghệ thuật chính là “sức mạnh mềm” trong công tác đối ngoại. Như chúng ta đã biết, nghệ thuật nói chung, âm nhạc nói riêng là ngôn ngữ không biên giới có thể vượt qua mọi rào cản, tạo nên những cuộc đối thoại và sự thấu hiểu lẫn nhau về tư tưởng, khí phách giữa các quốc gia. Vì vậy, đầu tư cho Nhà hát Hồ Gươm là đầu tư cho sự phát triển của xã hội, cho nhu cầu hưởng thụ của nhân dân và cho sự hội nhập quốc tế vững chắc của đất nước.

Trích đoạn “Kẹp hạt dẻ”

Bài 2: Tâm tình đặc biệt nhạc trưởng Nhật Minh dành cho Nhà hát Hồ Gươm

Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) là đại diện duy nhất của Việt Nam lọt vào Top 10 nhà hát opera tuyệt vời nhất thế giới.

Đến với Nhà hát Hồ Gươm tối qua, tôi tự nhủ đây đúng là một địa điểm khiến người ta rung động.

Công trình cổng cổ thuộc trại Bảo An Binh – dấu tích sót lại của một sự kiện lịch sử trọng đại, cuộc tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng tháng 8 năm 1945 vừa hoàn thành việc trùng tu, tôn tạo.