Nhà Gia Tiên – bộ phim khai thác nét đẹp văn hóa truyền thống

Khai thác triệt để từng chi tiết nhỏ nhất trong Nhà Gia Tiên, từ bàn thờ trang nghiêm nơi bức tranh kiếng Cửu Huyền Thất Tổ được treo chính giữa đến cây cột, ô cửa sổ, căn phòng, bức ảnh…, Huỳnh Lập thông qua căn nhà có tuổi đời trăm năm mà truyền tải nhiều điều ý nghĩa. Đó là sự kết nối giữa người trẻ và gia đình, quê hương trong xã hội hiện đại, là tình thân bền chặt bất kể âm dương cách biệt, là những giá trị vô giá cần được gìn giữ khi đứng trước lòng tham tài sản. 

Căn nhà cổ trăm năm tuổi

Đúng như tựa đề tác phẩm, Nhà Gia Tiên được quay hình phần lớn chỉ trong một bối cảnh chính là nhà cổ Trần Bá Thế tại cù lao Tân Lộc, quận Thốt Nốt, Cần Thơ. Căn nhà hàng trăm năm tuổi có kiến trúc độc đáo, mang đậm nét văn hóa của vùng đất Tây Nam Bộ. Huỳnh Lập và ê-kíp đã thuyết phục chủ nhà cho phép quay phim tại đây, đồng thời làm việc kỹ lưỡng trong mọi khâu sản xuất nhằm bảo tồn di tích nổi tiếng cũng như khai thác trọn vẹn vẻ đẹp cổ kính, giá trị lịch sử, tinh thần và bầu không khí trang nghiêm của nhà cổ. 

Nghệ thuật tranh kiếng sống lại trên màn ảnh rộng 

Ngay từ first-look poster giới thiệu đến khán giả dự án Nhà Gia Tiên, Huỳnh Lập đã gây ấn tượng bởi màn tái hiện bức Cửu Huyền Thất Tổ làm bằng tranh kiếng (hay còn gọi là tranh kính) – dòng tranh nổi tiếng tại vùng đất Nam Bộ. Sau đó, hầu hết hình ảnh quảng bá cho Nhà Gia Tiên đều lấy cảm hứng từ các họa tiết đặc trưng và lối vẽ ngược độc đáo của tranh kiếng. Huỳnh Lập quyết định đưa tranh kiếng trở thành biểu tượng trong bộ phim của mình sau thời gian đi tìm bối cảnh và nhận ra tất cả các căn nhà cổ ở miền Tây đều treo tranh kiếng. 

Tranh kiếng từng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, chia thành nhiều đề tài khác nhau như thờ cúng, trang trí, tôn giáo. Trong những năm đầu thập niên 90 thế kỷ trước, các làng nghề tranh kiếng nổi tiếng hoạt động nhộn nhịp, nhưng hiện tại, tranh kiếng thủ công đang dần mai một trước các dòng tranh trang trí khác và công nghệ in ấn hiện đại. 

Theo nhà sản xuất, để tái hiện chính xác nhất những bức tranh kiếng được vẽ tay hoàn toàn theo phong cách Nam Bộ thời xưa sẽ xuất hiện trong phim, ê-kíp Nhà Gia Tiên đã tìm về làng tranh kiếng Bà Vệ và thu gom, phục chế từng bức tranh đang mục nát, sắp bị đem bỏ. Đồng thời, một số bức tranh kiếng còn được nghệ nhân vẽ theo ý tưởng của đạo diễn Huỳnh Lập để sử dụng xuyên suốt quá trình quay phim. Đây hứa hẹn là một biểu tượng văn hóa vừa gần gũi với người dân Nam Bộ nói riêng, vừa là điểm mới mẻ thu hút khán giả trẻ tiếp tục tìm hiểu sau khi thưởng thức Nhà Gia Tiên. 

Bánh xèo – biểu tượng ấm áp về sự sum họp gia đình

Trong bộ phim, tiệm bánh xèo Hai Thế chính là nghề gia truyền của gia đình Gia Minh và Mỹ Tiên. Huỳnh Lập chọn bánh xèo chứ không phải bất kỳ một món ăn đặc sản nào khác ở miền Tây, bên cạnh biểu tượng cho sự tròn đầy, sum họp gia đình, thì đây còn là nghề giúp bà ngoại của Huỳnh Lập nuôi lớn 9 người con. 

Đặc biệt, ở các phân đoạn đổ bánh xèo cần diễn viên quần chúng trong phim, Huỳnh Lập còn mời những người bà con, họ hàng của mình cùng tham gia và làm bánh xèo theo công thức do bà ngoại để lại. Bộ phim Nhà Gia Tiên cũng có một cảnh quay đặc sắc mô tả cận cảnh các bước đổ bánh xèo truyền thống, giới thiệu chi tiết về các nguyên liệu cho người xem, được Huỳnh Lập kết hợp cùng đạo diễn Chung Chí Công thực hiện.  

Đám giỗ – hoạt động truyền thống luôn được trân trọng  

Trong văn hoá người Việt, giỗ là một buổi lễ nhằm tưởng nhớ đến những người đã khuất, đồng thời nhắc nhở con cháu đời sau về người đi trước và hơn hết, còn là dịp gắn kết tình cảm của các thành viên trong gia đình. Huỳnh Lập chia sẻ, một trong những lý do thôi thúc anh thực hiện Nhà Gia Tiên là khi bắt gặp câu hỏi từ các bạn trẻ: “Tại sao phải làm đám giỗ?”. 

Giữa guồng quay bận rộn của đời sống hiện đại, đôi khi, dịp tụ họp với người thân lại vô tình trở thành áp lực, hay các lễ nghi truyền thống trong gia đình dễ bị coi nhẹ. Huỳnh Lập đã tìm cách trả lời câu hỏi trên thông qua hành trình của nhân vật Mỹ Tiên, từ một Gen Z không mấy “mặn mà” với chuyện thờ cúng tổ tiên dần thay đổi sau khi nhận ra ý nghĩa to lớn phía sau việc làm đám giỗ. 

Lệ Thanh