Ca khúc “Đừng Bỏ Em Một Mình” (Phạm Duy & Minh Đức Hoài Trinh) – Tâm sự của người dưới mộ

Trong dòng nhạc xưa trước 1975 với đa dạng về chủ đề, không thiếu những ca khúc nội dung ma quái liêu trai, nhưng có lẽ sẽ không có bài hát nào có thể làm người nghe cảm thấy lạnh người, rùng rợn, một bài hát đầy mùi tử khí nghĩa trang với những âm điệu như vọng từ cõi mơ hồ, cùng tiếng rền rĩ thổn thức của một người dưới mộ. Đó chính là bài Đừng Bỏ Em Một Mình, được nhạc sĩ Phạm Duy phổ từ thơ của nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh.

Bài hát này đã gắn liền với tên tuổi của cố danh ca Lệ Thu từ trước 1975:

Lệ Thu hát trước 1975

Về hoàn cảnh sáng tác bài thơ Đừng Bỏ Em Một Mình của Minh Đức Hoài Trinh, khi ca sĩ Hoàng Oanh thực hiện chương trình phát thanh Thi Văn Tao Đàn năm 1995, nữ ca sĩ có hỏi Hoài Trinh về bài thơ thì bà cho biết như sau:

”Sự kiện thúc đẩy tôi viết bài thơ này là do một hôm đi viếng viện bảo tàng Musée du Léon ở Pháp, tôi thấy cái xác ướp khô của 1 người đàn bà 800-900 năm về trước. Tôi chợt nghĩ đến con người này thời xuân trẻ có mái tóc dài buông xuống lưng. Mớ tóc còn đó khá nguyên vẹn nhưng còn được bao lâu? Tôi viết bài thơ này không phải là lời của 1 người con gái nói với 1 người con trai, mà là lời của con người bé nhỏ nói với vũ trụ đứng trước mặt đại dương mông mênh. Theo tôi không có âm thanh nào ghê rợn bằng âm thanh của búa nện trên đinh cùng nhịp điệu của tiếng cầu kinh. Phải thức suốt đêm mới hiểu được sự buốt giá của vết chân lũ hồ tinh.”

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
trời lạnh quá trời lạnh quá
sao đành bỏ em một mình

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
chiều lộng gió chiều lộng gió
sao anh đành bỏ em…

Đó là những lời như vừa nỉ non, vừa van nài của một cô gái lìa trần ở tuổi đời còn rất trẻ. Trong một buổi chiều lộng gió, áo quan của cô được hạ ở chốn nghĩa trang buồn u uất và lạnh lẽo đến đau lòng. Bài hát với những từ “đừng bỏ em một mình” được lặp lại liên tục, tăng thêm phần ai ᴏán, bi thương, như là đặt người nghe vào đúng bối cảnh của trời lạnh và gió thúc, nghe rõ từng lời cầu kinh đưa người về sâu đất lạnh:

Lời nào đó lời nào đó
tiếng ân tình hay tiếng cầu kinh
nhạc nào đó nhạc nào đó
nhạc gọi người hay nhạc gọi hồn

Đừng lặng thinh đừng lặng thinh
với tiếng chày tiếng búa nện đinh
đừng tỏa hương đừng tỏa hương
khói hương vàng che khuất người thương 

Nơi huyệt mộ lưng chừng, nàng nghe tiếng cầu kinh mà ngỡ như lời ân tình vẫn còn đó chưa phai phôi, nghe nhạc chiêu hồn mà ngỡ như bài tình ca năm cũ. Phải chăng đó là những ảo giác cuối cùng về kiếp sống cũ mà trong tâm linh nàng còn cảm nhận được.

Nỗi ai oán của bài hát, của cô gái trong áo quan được đẩy lên liên tục, dồn dập làm cho người nghe hoàn toàn đắm chìm trong một mê hồn trận mà nhạc sĩ cố tình giăng ra để dẫn dụ người nghe. Nằm trong quɑn tài, cô gái nghe thấy từng tiếng búa gõ đều đều cùng theo nhịp cầu kinh. Rồi cô muốn hét lên, nhưng bất lực vì thân xác đã bất động. Cô muốn nói rằng mình chẳng hề muốn được siêᴜ thoát hay cứu rỗi gì đâu, nên tiếng kinh cầu hay khói hương bay kia cũng chỉ là những phù phiếm.

“Em muốn còn vất vưởng ngàn đời ở cõi trần ai này, vì nơi này còn có anh, và chỉ nơi này mới có anh, em chỉ muốn nhìn thấy anh thôi, nhưng khói hương vàng vô tri vô giác này đã khuất lấp bóng người tình rồi. Anh hãy nói một lời nào cho em bớt nỗi sợ, bớt hoang lạnh và run rẩy tâm linh, nhưng đáp lại em chỉ có tiếng chày tiếng búa nện đinh lên cỗ áo quan lạnh lẽo” – Lời nói của linh hồn thả trôi vào hư không, không một lời hồi đáp.

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
đường về nghĩa trang mông mênh
đừng bỏ em 

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
đường về nghĩa trang lênh đênh
đừng bỏ em…

Rồi những rộn ràng chân bước của một đám tanɡ cũng sẽ qua nhanh, trả lại sự thinh lặng miên man ở chốn nghĩa tranɡ buồn, xung quanh đây chỉ còn tiếng gió rít như lời khóᴄ than đêm về cùng những thấp thoáng bóng mɑ dật dờ. Khung cảnh hoang liêu với trời lạnh và gió lộng đó cũng làm sao sánh được với niềm cô đơn khắc khoải, nỗi đớn đau của cô gái khi bị bỏ lại riêng mình, bị rời xa không cách nào có thể quay lại.

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
cùng một lũ cùng một lũ côn trùng
rỉa rúc thân hình 

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình
một mồ trιnh chênh vênh
chờ cỏ xanh…

Thân xác này đã từng ôm ấp linh hồn em, đã từng hiện hữu bên người, nay đành bị vứt bỏ cho lũ côn trùng rúc rỉa. Rồi thể xác trong mộ cũng sẽ không còn, linh hồn em thì vốn đã không còn nơi trú ngụ, lạc trôi giữa chốn vô cùng, mênh mông và chênh vênh.

Một người đi vào thiên thu, nhưng người còn ở lại sẽ thì vẫn sống, nỗi xót đau này dù có lớn dường nào thì rồi sẽ dần nguôi ngoai, nên suy cho cùng thì chỉ có người dưới mộ là thiệt thòi với nỗi cô đơn tận cùng, vì luyến lưu kiếp đời và vương vấn cõi tình dang dở nên không thể nào siêu thoát, nên đời đời kiếp kiếp vẫn là một ma nữ u buồn.

Vì vậy có một điều tích cực của bài hát này mang lại, đó là người ta sẽ thấy thêm trân quý cuộc sống của mình, sống trọn vẹn với cuộc đời, với cuộc tình, để nếu khi có ra đi thì không còn điều gì luyến tiếc.

Đừng bỏ em một mình
đừng bỏ em một mình

vài ngàn đời sau nữa
vài ngàn đời sau nữa
vài ngàn đời sau nữa
ai mái tóc còn xanh

Ai rồi cũng sẽ đi qua quãng đường đó, chỉ là sớm hay muộn, xót thương cho cô gái trẻ kia vì bước đường quá ngắn nên nỗi sầu đau cũng dài hơn. Ngàn đời sau nữa, ngàn đời sau, đâu có tóc ai mà xanh hoài, ai rồi cũng sẽ bước qua con đường này. Vì vậy lời hát cuối cùng, cũng lời kêu than cuối của cô gái tội nghiệp kia chính là lời réo gọi người tình, nài nỉ chàng xin hãy đi cùng cô để tròn lời hứa mãi mãi bên nhau như lời chót lưỡi đầu môi người đã từng hoài thề thốt. Lời kêu gào đó của cô gái cứ đeo bám theo người hoài những đêm đêm…

Bài hát này, nếu nghe lại qua giọng hát Thanh Lan, hoặc Lệ Thu, trong các bản thu âm trước 1975, có thể nghe được những lời hát chơi vơi, như thả vào thinh không. Những danh ca này dù hát Đừng Bỏ Em Một Mình vào thời mà tuổi vẫn còn trẻ, nhưng sự trải đời, sự nhập tâm vào bài hát là thực sự đáng kinh ngạc, đặc biệt là với một bài hát cần lối thể hiện khác lạ, không giống với hầu hết các bài hát khác.

Thanh Lan hát trước 1975

Sau năm 1975, màn trình diễn của ca sĩ trẻ Hương Giang trên sân khấu Paris By Night cũng thật sự gây ấn tượng với công chúng, mời các bạn nghe lại:

Hương Giang hát

Bài hát này được nhạc sĩ Phạm Duy phổ từ bài thơ cùng tên của nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh. Cùng với Kiếp Nào Có Yêu Nhau, thì Đừng Bỏ Em Một Mình là 1 trong 2 bài hát nổi tiếng nhất được nhạc sĩ Phạm Duy phổ từ thơ của người nữ thi sĩ tài hoa này.

Mời bạn đọc lại nguyên tác bài thơ sau đây:

Đừng bỏ em một mình
Khi trăng về lạnh lẽo
Khi chuông chùa u minh
Chậm rãi tiếng cầu kinh

Đừng bỏ em một mình
Khi mưa chiều rào rạt
Lũ chim buồn xơ xác
Tìm nhau gục vào mình

Đừng bỏ em một mình
Trời đất đang làm kinh
Rừng xa quằn quại gió
Thu buốt vết hồ tinh

Đừng bỏ em một mình
Đừng bắt em làm thinh
Cho em gào nức nở
Hoà đại dương mông mênh

Đừng bỏ em một mình
Biển đêm vời vợi quá
Bước chân đời nghiêng ngả
Vũ trụ vàng thênh thênh

Đừng bỏ em một mình
Môi vệ thần không linh
Tiếng thời gian rền rĩ
Đường nghĩa trang gập ghềnh

Đừng bỏ em một mình
Bắt em nghe tiếng búa
Tiếng búa nện vào đinh
Hoà trong tiếng u minh

Đừng bỏ em một mình
Bóng thuyền ma lênh đênh
Vòng hoa tang héo úa
Yêu quái vẫn vô tình

Đừng bỏ em một mình
Cho côn trùng rúc rỉa
Cỏ dại phủ mộ trinh
Cho bão tố bấp bênh

Đừng bỏ em một mình
Mấy ngàn năm sau nữa
Ai mái tóc còn xinh
Đừng bỏ em một mình

Bài: Đông Kha
Bản quyền bài viết của nhacxua.vn